زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٩

فصل 3 : در معرفت درجهء طلوع وغروب كواكب

با مرئى تفاوت‌هاى فاحش نيفتد .

فصل 4 : در معرفت جيب أوسط

فصل 4 : در معرفت جيب أوسط

وآن چنان است كه جيب

I

غايت ارتفاع كوكب را فوق الأرض ، با جيب غايت انحط [ اط ] أو تحت الأرض جمع كنيم . وحاصل آن دو « 1 » اگر كوكب

I

مماس أفق شود در هر دورى وأو را يك ارتفاع بيش نبود ، جيب ارتفاع أو را تنصيف كنيم ؛ واگر « 2 »

I

كوكب ابدى الظهور بود ، جيب ارتفاع أعلى أو را با جيب ارتفاع أسفل أو جمع كنيم وحاصل را

I

تنصيف كنيم تا جيب حاصل آيد .

باب هشتم : در معرفت درجهء طلوع وغروب كواكب I

باب هشتم : در معرفت درجهء طلوع وغروب كواكب

I

وآنچه از لوازم آن بود

وآن سه فصل است :

فصل أول : در معرفت تعديل النهار كوكب به حسب I

فصل أول : در معرفت تعديل النهار كوكب به حسب

I

جيب أوسط

وطريق أو چنان است كه فضل ميان جيب غايت ارتفاع أو وجيب أوسط برگيريم ،

I

وآن را بر جيب أوسط منحط قسمت كنيم تا جيب تعديل النهار حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول

I

جيب تا تعديل النهار كوكب حاصل آيد . واستخراج تعديل النهار را به دو نوع ديگر در فصل دوم

I

از باب چهارم از اين مقالت بيان كرده‌ايم .

فصل دوم : در معرفت مطالع درجهء طلوع وغروب I

فصل دوم : در معرفت مطالع درجهء طلوع وغروب

I

كواكب

وطريق أو آن است كه مطالع درجهء ممر كوكب را به فلك مستقيم ، به دو موضع بنهيم ونصف قوس

I

النهار أو را كه در فصل دوم از باب هشتم از مقالهء سوم مذكور است از موضع دوم افزائيم تا از موضع أول ،

I

مطالع درجهء طلوع كوكب حاصل آيد ؛ واز موضع دوم ، مطالع نظير درجهء غروب أو ؛ واين را مغارب

I

كوكب گويند يا قوس النهار را بر مطالع درجهء طلوع أو افزاييم تا مطالع نظير درجهء غروب أو حاصل

I

آيد .

فايده : هر كوكب كه أو را عرض نباشد مطالع درجهء أو به بلد ، مطالع درجهء طلوع أو باشد ؛ ومطالع

I

نظير درجهء أو ، مطالع درجهء غروب أو در آن بلد ؛ ومطالع ممر آن كوكب ، مطالع درجهء طلوع أو باشد به أفق

I

خط استوا ؛ ومطالع نظير درجهء ممر ، مطالع غروب أو باشد در آن أفق . باز هر كوكب كه عرض أو شمالي

I

بود ، پيش از درجهء خود طلوع كند وبعد از أو غروب . واگر عرض أو جنوبي باشد ، بعد از

I

درجهء خود طلوع وپيش از آن غروب كند .

فصل 3 : در معرفت درجهء طلوع وغروب كواكب

فصل 3 : در معرفت درجهء طلوع وغروب كواكب

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] آيد و ( 2 ) . " واگر " در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .