زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٠

فصل 2 : در معرفت تعديل النهار

ظل ميل جزو مفروض را بر ظل ميل أعظم منحط قسمت كنيم تا جيب مطالع حاصل آيد . قوسش بگيريم

I

در جدول جيب تا مطالع جزو مفروض حاصل آيد به فلك مستقيم .

نوع پنجم : ميل أول جزو مفروض بگيريم

I

وآن را مقوس كنيم در جدول ميل ثاني ، آن جزو حاصل آيد مطالع باشد به فلك مستقيم .

فايده : استخراج

I

مطالع بروج به فلك مستقيم ، تابع استخراج ميل است . پس چون مطالع يك ربع بيرون آوريم ، از آنجا

I

مطالع باقي أرباع تمام استخراج توانيم كردن . وبه جهت مطالع فلك مستقيم ، جدولى نهاديم تا از آنجا

I

معلوم كنند به آسانى .

باب چهارم : در معرفت تعديل النهار ومطالع بروج به بلد

باب چهارم : در معرفت تعديل النهار ومطالع بروج به بلد

وآن

I

چهار فصل است :

فصل أول : در تعريفات

فصل أول : در تعريفات

تعديل النهار قوسي بود [ در ] دايرهء معدل النهار ، ميان

I

أفق ودايرهء ميلى كه بر آن جزو گذشته باشد از اجزاى بروج كه بر دايرهء أفق باشد . واين فضلى باشد

I

ميان نصف النهار معتدل ونصف النهار وقت مفروض . وضعف آن را فضل النهار خوانند بر

I

نهار معتدل نهار وقت مفروض را .

فصل 2 : در معرفت تعديل النهار

فصل 2 : در معرفت تعديل النهار

وآن چهار نوع بود

I

وما دو نوع را در اينجا آورديم . نوع سوم را در فصل أول از باب هشتم از اين مقالت ، ونوع چهارم را

I

در فصل هشتم از باب دوازدهم از اين مقالت ذكر خواهيم كردن .

نوع أول : چون خواهيم كه تعديل

I

النهار جزوى بيرون آوريم ، ظل ميل جزو مفروض را ضرب كنيم در ظل عرض بلد منحط تا جيب تعديل

I

النهار آن جزو حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا تعديل النهار حاصل آيد .

اما در كواكب ، بعد از معدل النهار به جاى ميل استعمال كنند ، تعديل النهار كوكب حاصل شود .

نوع دوم : ضرب كنيم جيب جزو

I

مفروض را در ظل عرض بلد ، وقسمت كنيم حاصل را بر جيب تمام جزو مفروض تا جيب تعديل النهار

I

حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا تعديل النهار جزو مفروض حاصل شود . وجهت

I

أو جهت جزو مفروض باشد .

مقدمه : در معرفت مطالع بلد مىگوئيم كه هر دو نقطه كه بعد ايشان از

I

نقطهء اعتدال ربيعى يا خريفي متساوي بود ، مطالع ايشان نيز متساوي باشد . وقوس‌هايى كه مقابل