زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٨

فصل 2 : در معرفت ميل ثاني اجزاى بروج

بود .

باب دوم : در استخراج ميل أول وثاني اجزاى بروج ، به حساب

باب دوم : در استخراج ميل أول وثاني اجزاى بروج ، به حساب

وآن دو فصل است :

I

فصل أول : در معرفت ميل أول اجزاى بروج

فصل أول : در معرفت ميل أول اجزاى بروج

مقدمه : هر دو جزو كه بعد ايشان از نقطه‌هاى اعتدال

I

در دو جهت متساوي بود ، ميل ايشان نيز مساوى باشد . ليكن ميل آن جزو كه شمالي باشد شمالي بود ؛

I

وميل آن جزو كه جنوبي باشد جنوبي بود . بدان سبب كه آن دو جزو بر دو مدارند كه مساوى

I

يكديگرند : مدار يكى در شمال ، ومدار ديگرى در جنوب . باز هر دو جزو كه بعد ايشان از نقطه‌هاى انقلاب

I

در دو جهت متساوي باشد ، ميل ايشان نيز متساوي بود . بدان سبب كه بر يك مدار باشند

I

در شمال يا جنوب . ونتيجهء اين مقدمه آن است كه به غير از دو نقطهء انقلاب ، اجزائى

I

كه ميان نقطه‌هاى اعتدال وانقلاب‌اند هر چهار جزو را ميل ، مساوى يكديگر است : دو جزو در جهت

I

شمال ، ودو جزو در جهت جنوب . پس استخراج ميل اجزاى يك ربع ، كفايت باشد مر جميع اجزاى

I

أرباع فلك را .

حسابش : هر جزو را كه ميل أول أو خواهيم كه بدانيم ضرب كنيم جيب آن جزو را

I

در جيب ميل أعظم منحط تا جيب ميل آن جزو حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا ميل

I

أول آن جزو حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم اگر آن جزو در بروج شمالي است ، آن ميل شمالي است ؛ واگر در بروج

I

جنوبي است ، آن ميل جنوبي است . واگر آن جزو ميان « 1 » أول جدى وسرطان است بر توالى بروج ،

I

صاعد است در آن جهت ؛ واگر ميان أول سرطان وجدى است بر توالى بروج ، هابط است

I

در آن جهت . ودر ربع أول وسوم زايد بود در ميل ؛ ودر ربع دوم وچهارم ناقص باشد در

I

ميل .

فصل 2 : در معرفت ميل ثاني اجزاى بروج

فصل 2 : در معرفت ميل ثاني اجزاى بروج

وآن چهار نوع است :

نوع أول : ضرب

I

كنيم جيب آن جزو را كه ميل ثاني أو خواهيم ، در ظل ميل أعظم منحط تا ظل ميل آن جزو حاصل

I

آيد . قوسش بگيريم در ظل تا ميل ثاني آن جزو حاصل آيد .

نوع دوم : قسمت كنيم جيب تمام ميل

I

أعظم را بر جيب تمام ميل تمام قوس مفروض تا جيب تمام ميل ثاني قوس مفروض حاصل آيد .

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] ميل