زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٤

باب 15 : در معرفت كسوف كواكب در قرانات بعضي مر بعضي را I

/ فح‌ل اين را بر اجزاى ساعات زماني روز كسوف كه بود / يب‌مه قسمت كرديم تا ساعات

I

زماني حاصل آمد ميان موضع كسوف وطالع كسوف / ونر . اين را در مدت وقوع كسوف

I

كه بود چندين ساعات ودقايق / ج‌ب ضرب كرديم وبر دوازده قسمت كرد تا حاصل آمد ساعات

I

مستوى چندين / أمه . عدد حصهء أو گرفتيم از جدول حصص دقايق تسييرى از أيام سال تا معلوم شد

I

كه معظم تأثير أو از أول زمان كسوف تا مدت يك سال باشد ونه ماه وسه روز وبيست وسه

I

ساعت به تحقيق .

باب 15 : در معرفت كسوف كواكب در قرانات بعضي مر بعضي را I

باب 15 : در معرفت كسوف كواكب در قرانات بعضي مر بعضي را

I

وتوابع آن

واين عمل همچنان است كه عمل كسوف شمس . بدان سبب كه اگر خواهيم تا بدانيم كه ماه

I

يا كوكبى ديگر ، كوكبى را در قران كسف مىكند يا نه ، قطر ماه بيرون بايد آوردن وعرض مرئى أو به همان

I

طريق كه در كسوف آفتاب گفتيم در زمان قران . آن گاه از برابر خاصهء معدله درآئيم در جدول أقطار

I

كواكب كه به تفاضل شش شش درجهء موضوع است ، وقطر آن كوكب كه خواهيم معلوم كنيم معدل

I

به تعديل ما بين السطرين ؛ وآن را با قطر قمر يا با قطر كوكب ديگر جمع كنيم ومبلغ را تنصيف كنيم وحاصل را

I

نصف القطرين خوانيم . آن گاه عرض آن كوكب بيرون آوريم وجهت أو معلوم كنيم ، وآن را

I

با عرض مرئى قمر يا با عرض آن كوكب ديگر جمع كنيم اگر در دو جهت مختلف باشند ؛ وفضل ميان

I

هر دو بگيريم اگر در يك جهت باشند ؛ وآن حاصل را دقايق كسوف كوكب خوانيم .

آن گاه نظر

I

كنيم به آن دقايق كسوف كوكب اگر كمتر از نصف القطرين باشد ، قمر يا كوكب زيرين ، بالايين را

I

كسف كند ؛ واگر مساوى باشد ، مماس شوند ؛ واگر بيشتر باشد ، كسف نكنند آن كوكب را . اما اگر مماس

I

شوند يا كسف نكند آن كوكب خواهيم تا بدانيم كه سريع السير از كدام جانب بطى السير مىگذرد ، نظر

I

كنيم به عرض هر دو كوكب اگر در يك جهت باشند وعرض كوكب سريع السير بيشتر بود ، در آن جهت .

I

مثلًا در شمال از شمال آن كوكب گذرد واگر در جنوب بود از جنوب أو گذرد ؛ واگر چنان كه