زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢١٥

تعديل أول : ما بين العرضين I

عمل بعكس اين بايد كردن ؛ يعنى به جاى نقصان ، زيادت بايد كردن وبه جاى زيادت ، نقصان .

I

آن گاه به حسب اين موضع قمر معدله ، اختلاف منظر عرض برگيريم ، وآن را با عرض قمر جمع كنيم اگر در يك

I

جهت باشند ، وفضل ميان هر دو معلوم كنيم اگر در دو جهت مختلف باشند تا عرض قمر مرئى

I

حاصل شود . واختلاف منظر عرض را آنجا كه به سرخى نوشته‌ايم آن نشان آن است كه شمالي بود

I

واگر نه جنوبي باشد .

مقدمهء دوم : در معرفت امكان كسوف به تقريب

مقدمهء دوم : در معرفت امكان كسوف به تقريب

وطريق أو چنان است

I

كه اجتماعي طلب كنيم كه در روز باشد يا در دو طرف روز كه بعد جزو اجتماع از عقدهء راس

I

يا ذنب كمتر از هژده درجه بود ، وعرض قمر مرئى در زمان آن اجتماع معلوم كنيم ؛ اگر چنان كه

I

كمتر از / لد دقيقه باشد كسوف ممكن بود ، واگر نه ممكن نباشد .

وچون معلوم شد كه كسوف ممكن است

I

آن گاه در تحقيق آن بايد كوشيدن چنان كه بعد از اين بيان كنيم .

مقدمهء سوم : در تعديل اختلاف منظر و I

مقدمهء سوم : در تعديل اختلاف منظر و

I

تحقيق آن

وطريق أو آن است كه اگر عرض إقليم جدول موافق عرض بلد ما نباشد ، وموضع

I

قمر أول برج نبود ، وقمر در ذروهء تدوير نباشد ، وتدوير بر نقطهء أوج حامل نبود ، وساعات بعد نصف

I

النهار را كسور باشد ، در اين صور [ ت ] مفروض احتياج افتد به پنج تعديل :

تعديل أول : ما بين العرضين I

تعديل أول : ما بين العرضين

I

وآن چنان بود كه عرض إقليم مقدم را يك بار از عرض بلد كم كنيم آنچه ماند آن را فضله خوانيم .

I

ويك بار ديگر از عرض إقليم ثاني كم كنيم آنچه ماند آن را تفاضل گوئيم . آن گاه تفاوت ميان اختلاف

I

منظر به حسب هر دو إقليم بگيريم وآن را در فضله ضرب كنيم وبر تفاضل قسمت كنيم تا تعديل حاصل آيد .

I

آن را بر اختلاف منظر إقليم مقدم افزائيم اگر فضل اختلاف منظر إقليم ثاني را بود ؛ واگر نه ، از أو كم

I

كنيم تا اختلاف منظر حاصل آيد به حسب عرض بلد ما .

[ تعديل ] دوم : معرفت اختلاف منظر به حسب جزو

I

اجتماع يعنى موضع قمرو آن چنان است كه تفاوت ميان اختلاف منظر أول بروج

I

كسوف ، أول بروج ثاني أو بگيريم وآن را در درجات جزو اجتماع ضرب كنيم وبر سى قسمت