زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢١٤

مقدمهء أول : در معرفت اختلاف I

مغرب ، وديگر به جهت تمام انجلا به جانب مشرق . پس خط بَدو ، دائرهء نصف القطرين را آنجا كه قطع

I

كند در جهت مغرب آن مركز قمر بود در زمان بَدو . وخط تمام انجلا ، دايرهء نصف القطرين را

I

آنجا كه قطع كند در جهت مشرق آن مركز قمر بود در زمان انجلا . بعد از آن بگيريم به پرگار از آن

I

خط به مقدار نصف قطر قمر ، وبر مراكز قمر در اين سه قوت سه دايره گردانيم وهر يكى را از اين دواير ،

I

صفحهء جرم قمر خوانيم در آن أزمان مذكوره ، وصفحهء جرم قمر ، بدو وتمام انجلا هر آينه مىبايد كه مماس

I

صفحهء جرم شمس باشد . آن گاه دو خط بيرون آوريم ، يكى از مركز قمر زمان بَدو تا مركز قمر

I

زمان وسط ، وآن را دقايق سقوط بَدو نام كنيم ؛ وديگر از مركز قمر زمان وسط تا مركز قمر زمان

I

تمام انجلا ، وآن را دقايق سقوط تمام انجلا نام كنيم . وآنچه واقع بود از دايرهء صفحهء قمر در ميان

I

دايرهء صفحهء شمس ، آن مقدار « 1 » از سطح آفتاب منكسف شود .

باب 14 : در معرفت I

باب 14 : در معرفت

I

كسوف آفتاب ، به جدول

وآن شش فصل است :

فصل أول : در ذكر مقدمات ومعرفت I

فصل أول : در ذكر مقدمات ومعرفت

I

امكان كسوف به تقريب « 2 »

وآن مبنى بر سه مقدمه است :

مقدمهء أول : در معرفت اختلاف I

مقدمهء أول : در معرفت اختلاف

I

منظر ماه در طول وعرض از جداول ثاون اسكندرانى كه به حسب عروض أقاليم سبعه وضع كرده است ،

I

بر آن تقدير كه قمر در بعد ابعد باشد ودر أوايل بروج بود .

وطريق أو چنان است كه ساعات

I

بعد اجتماع را از نصف النهار يا نصف الليل معلوم كنيم واز برابر آن ساعات درآييم در جدولى

I

كه عرض آن إقليم موافق عرض بلد ما باشد . چنان كه اگر پيش از نيم‌روز يا نيم‌شب باشد ، از جانب

I

قبل الزوال ؛ واگر بعد از نيم‌روز يا نيم‌شب بود ، در جانب بعد از زوال ، به روز از برابر جزو

I

اجتماع كه موضع قمر است وبه شب از نظير آن جزو . واختلاف منظر طول برگيريم واختلاف

I

طول را به روز بر موضع قمر افزائيم واگر بعد جزو اجتماع از طالع كمتر از نود درجه است ؛

I

واگر بيشتر است ، از أو كم كنيم تا موضع قمر معدل شود به اختلاف منظر در طول ودر شب ،

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] مقداز ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] تعريب