زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢١٣

فصل 26 : در تصوير كسوف

مساوى آن باشد اما به جهت خلاف طالع .

وبر سطحى مستوى ، دايرهء هندى بكشيم وجهات آن را

I

معين كنيم چنان كه ذكر آن بعد از اين كرده شود . وهر ربعي را از آن دايره به نود قسمت كنيم تا تمام

I

دايره به سيصد وشصت قسمت كرده شود . آن گاه از نقطهء مشرق از آن دايره به مقدار سعت

I

مشرق طالع در جهت برج طالع ، از شمال يا جنوب بشماريم واز نقطهء مغرب به خلاف آن جهت

I

تا سمت طالع وغارب معين شود . بعد از آن از نقطهء سمت غارب به مقدار اجزاى ظلمت انحراف

I

بشماريم در جهت عرض مرئى قمر ، آنجا كه عدد منتهى شود از دايرهء أفق ، سمت انحراف ظلمت بَدو كسوف

I

باشد . ودر مقابلهء أو از اين دايرهء سمت انحراف ظلمت ، تمام انجلا در جهت مشرق به خلاف جهت

I

عرض مرئى از سمت طالع .

فصل 26 : در تصوير كسوف

فصل 26 : در تصوير كسوف

وطريق أو چنان است كه بر سطحى مستوى ،

I

خطى مستقيم بكشيم به هر مقدار كه خواهيم وآن را منقسم گردانيم به اقسام متساوي چندان كه خواهيم غير

I

معدود . بعد از آن بگيريم از آن خط ، به پرگار به مقدار نصف القطرين وبر آنجا دايره گردانيم وآن را دايرهء

I

نصف القطرين خوانيم . وبه دو قطر ، أو را به چهار قسم متساوي كنيم وبنويسيم بر طرف قطرها نام چهار

I

جهت مغرب از برابر مشرق وجنوب از برابر شمال . بعد از آن بگيريم به پرگار از اقسام

I

آن خط ، به مقدار نصف قطر شمس وبنهيم يك طرف پرگار را بر دائرهء نصف القطرين ودايره

I

گردانيم وآن را صفحهء جرم شمس گوئيم . بعد از آن بگيريم به پرگار از آن خط ، عرض قمر مرئى ويك طرف

I

پرگار را بر مركز دايرهء نصف القطرين بنهيم وبه يك طرف ديگر در جهت عرض مرئى از جهت شمال

I

يا جنوب نشان كنيم وآن مركز قمر باشد در وسط كسوف . آن گاه بگيريم به مقدار عرض قمر مرئى

I

در زمان بَدو كسوف ودر زمان تمام انجلا به پرگار . از آن خط پرگار را بر مركز دايرهء نصف

I

القطرين نهيم وبه طرف ديگر نشان كنيم در جهت عرض مرئى قمر در بَدو تمام انجلا ، واز آن

I

دو نشان آخرين دو خط بيرون آوريم موازى خط مشرق ومغرب : يكى به جهت بَدو كسوف به جانب