زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢١٢

فصل 25 : در معرفت انحراف ظلمت كسوف

آفتاب باشد ، پس اگر در وسط كسوف عرض مرئى هيچ نبود ، از محيط صفحهء جرم آفتاب در

I

وسط كسوف حلقهء نور بماند متساوي الغلظ « 1 » واگر اندك عرضى داشته باشد كه مقدار أو

I

كمتر از فضل ما بين القطرين بود ، حلقهء نور متساوي الغلظ نباشد . پس اگر عرض قمر جنوبي بود غلظ

I

نور به جانب شمال باشد ، واگر شمالي بود به جانب جنوب . واگر عرض قمر متساوي فضل ما بين

I

القطرين باشد ، در يك جهت محيط دايرهء قمر مماس محيط دايرهء شمس شود . واگر عرض قمر شمالي

I

بود در جهت شمال ، واگر جنوبي بود در جهت جنوب . وابتداى كسوف وانجلاى أو از جانب

I

مغرب باشد .

فصل 23 : در معرفت مقدار كسوف به وقت طلوع يا غروب

فصل 23 : در معرفت مقدار كسوف به وقت طلوع يا غروب

وطريق

I

أو آن است كه تقويم نيرين وجوزهرين دو زمان استخراج كنيم وعرض مرئى قمر وموضع

I

مرئى أو بيرون آوريم . پس اگر قمر را عرضى مرئى نباشد ، بعد ميان موضع شمس حقيقي

I

وموضع قمر مرئى بگيريم وآن را بعد معدل خوانيم . واگر قمر را عرض مرئى باشد ، آن بعد كه گرفته‌ايم

I

ميان نيرين تا معدل باشد . پس « 2 » مربع آن بعد را با مربع عرض مرئى جمع كنيم وجذر أو را بگيريم

I

تا بعد معدل حاصل شود . آن را بدل عرض مرئى كم كنيم از نصف القطرين تا دقايق كسوف

I

حاصل آيد . از آنجا مقدار كسوف معلوم كنيم چنان كه در فضل نوزدهم گفته‌ايم .

طريق ديگر : چون

I

بعد معدل حاصل شد نصف قطر آفتاب را بر آن بعد زيادت كنيم . آنچه حاصل آيد اگر مساوى

I

قطر قمر باشد يا كمتر ، كسوف حاصل آيد . از آنجا أصابع كسوف بيرون آوريم چنان كه معهود است .

I

فصل 24 : در بيان مدت تأثير كسوف ومعظم تأثير أو

فصل 24 : در بيان مدت تأثير كسوف ومعظم تأثير أو

وذكر اين در باب خسوف كرده

I

شد .

فصل 25 : در معرفت انحراف ظلمت كسوف

فصل 25 : در معرفت انحراف ظلمت كسوف

وطريق أو آن است كه از برابر أصابع

I

قطر درآئيم در جدول انحراف ظلمت كسوف ، واجزا ودقايق انحراف برگيريم ؛ واين انحراف

I

بَدو كسوف وتمام انجلاست . آن گاه سمت جزو طالع بيرون آوريم ، وسمت جزو غارب

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] الفلظ ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] بسى