زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٩٩

فصل 2 : در بيان مقدماتى كه ذكر آن به مقدمه واجب است ومعرفت امكان كسوف I

وضعي باشند كه خطى كه از موضع ناظر خارج شود به مركز جرم هر دو نير بگذرد ، اگر كسوف كلى بود

I

يا به دايرهء عرضى بگذرد كه بر مركز هر دو نير گذشته باشد ، اگر كسوف جزوى باشد . بعد نيرين از

I

زمين ، مقدار خطى باشد كه از مركز زمين خارج شود به مركز آن نير واصل گردد ، ومنقسم باشد

I

به اجزائى كه هر يك از آن اجزا مساوى نصف قطر زمين بود وبعد ايشان مختلف گردد . نسبت

I

قرب وبعد ايشان از زمين وغايت بعد آفتاب از زمين به حسب رأى بطلميوس هست

I

چندين : 290 . عرض مرئى قمر ، قوس باشد از دايرهء عرض ميان منطقه البروج وسر خطى كه موضع

I

ناظر بيرون آيد وبه مركز قمر بگذرد وبه آن دايرهء عرض پيوندد . ودقايق سقوط را پيش از اين بيان

I

كرديم با ساعات سقوط . ودقايق كسوف همچنان است كه دقايق خسوف . بعد شمس يا كوكب

I

از وتد به درجات سوا ، قوسي باشد از فلك البروج ، ميان تقويم أو ومركز آن وتد .

I

فصل 2 : در بيان مقدماتى كه ذكر آن به مقدمه واجب است ومعرفت امكان كسوف I

فصل 2 : در بيان مقدماتى كه ذكر آن به مقدمه واجب است ومعرفت امكان كسوف

I

به تقريب

وطريق أو آن است كه نظر كنيم به اجتماعي كه در روز باز باشد ، يا بر دو كنارهء روز

I

كه بعد جزو اجتماع از عقده كمتر از هجده درجه بود ، يا عرض مرئى قمر كمتر از / لد دقيقه

I

باشد ، وقوع كسوف در آن اجتماع در حد امكان باشد .

طريقي ديگر در معرفت امكان كسوف

I

به تقريب ؛ وطريق أو آن است كه درآئيم در جدول حركت ماه در عرض ، از برابر سال‌ها وماه‌هاى

I

ناقصهء تاريخ عربى به ازاى مجموعه ومبسوطه ، وبه جهت اجتماع آن ماه كه خواهيم حركت ماه در

I

عرض برگيريم ، از بروج ودرجات ودقايق وثواني وهمه را با هم جمع كنيم . آنچه حاصل

I

آيد بنگريم اگر از حدود / يايح‌ك باشد تا حدود / هاك‌يو ، يا از حدود و / يام ، كسوف ممكن باشد ؛

I

واگر نه چنين بود ممكن نبود . واگرچه اين عمل تقريبي است اما فايدهء اين جدول آن است

I

كه اگر خواهيم تا بدانيم در سال‌هاى گذشته يا آينده ، معلوم توانيم كردن بي آنكه تقويم آن