زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٩٧

فصل أول : در تعريفات

افزائيم تا از موضع أول ساعات بَدو خسوف حاصل آيد ؛ واز موضع دوم ساعات وسط

I

خسوف واز موضع سوم ساعات تمام انجلا . ومقدار خسوف آن باشد از أصابع قطر

I

وسطح كه از جدول سوم وچهارم گرفته باشيم . واگر خسوف بر دو كنارهء روز واقع شود عمل أو همان است

I

كه پيش از اين بيان كرده‌ايم .

فايده : چون تأثير خسوف به حسب آن است كه نور ماه منقطع مىشود از عالم

I

كون وفساد ، پس خسوف تحت الأرض را نيز اثر باشد در اين عالم . لاجرم واجب باشد استخراج

I

آن كردن واحكام نوشتن . وعامهء منجمان چنان پنداشته‌اند كه تأثير به حسب رؤيت است وآن خطاست .

I

وحكم كسوف نيز همين است .

باب سيزدهم : در معرفت كسوف آفتاب ، به حساب I

باب سيزدهم : در معرفت كسوف آفتاب ، به حساب

I

وآن بيست وشش فصل است :

فصل أول : در تعريفات

فصل أول : در تعريفات

چون پيش از اين تعريف دايرهء بروج

I

ومعدل النهار ودايرهء ميل ودائرهء عرض كرده‌ايم مىگوييم كه ميل أول ، قوسي باشد از دايرهء بروج

I

معدل النهار .

وميل ثاني ، قوسي بود از دايرهء عرض ، ميان دايرهء بروج ومعدل النهار . وغايت

I

ميل آنجا باشد كه اين دو دايره منطبق شوند بر يكديگر ؛ وآن وقتي باشد كه بر چهار قطب بگذرد

I

يعنى بر دو قطب معدل النهار ودو قطب فلك البروج ، وآن را دايرهء ماره به أقطاب أربعة

I

خوانند .

ارتفاع قطب فلك البروج ، قوسي باشد از دايرهء ارتفاع ، ميان قطب بروج ودايرهء

I

أفق در جهت أقرب . وآن مساوى قوسي بود كه ميان قطب أفق ودايرهء بروج باشد در

I

جهت أقرب از همان دايره ، واين را عرض إقليم رؤيت خوانند . تمام أو تا ربع دور قوسي

I

بود ميان قطب أفق وقطب بروج از همان دايره .

ارتفاع نيرين ، قوسي باشد از دايرهء ارتفاع ميان مركز هر يكى « 1 » دايرهء أفق چنان كه پيش از اين

I

گفته‌ايم .

اختلاف منظر نيرين در دايرهء ارتفاع ، قوسي باشد از دايرهء ارتفاع در سطح فلك

I

البروج كه واقع شود ميان سر دو خط مستقيم كه خروج يكى از مركز عالم بود ، واز آن ديگرى از موضع

( 1 ) . " دايرهء ارتفاع ميان مركز هر يكى " در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .