زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٩٤

فصل 9 : I

منقسم گردانيم به اقسام متساوي چنان كه خواهيم غير معدود . آن گاه بگيريم از اقسام آن خط به مقدار

I

نصف القطرين وبه اندازهء آن ، بعد دايره گردانيم وآن را دايرهء نصف القطرين نام نهيم . وبه دو قطر ،

I

آن را به چهار قسمت متساوي كنيم وجهت تعيين كنيم مانند دايرهء هندى كه بعد از اين ذكر كرده شود

I

در مقالت چهارم ؛ وهمچنان در اين دايره بنويسيم مغرب از برابر مشرق وجنوب از برابر شمال .

I

آن گاه بگيريم به پرگار از خط مذكور به مقدار نصف قطر ظل ، وبنهيم يك طرف پرگار را بر مركز دايرهء

I

نصف القطرين ودايره گردانيم وآن را دايرهء ظل نام نهيم .

بعد از آن بگيريم از آن خط مذكور به پرگار

I

به مقدار عرض قمر در وسط خسوف ، وبنهيم يك طرف پرگار را بر مركز دايرهء نصف القطرين وبه طرفي

I

ديگر در جهت عرض قمر از شمال يا جنوب نشان كنيم ؛ وآن مركز قمر بود در وسط خسوف . وهمچنين

I

بگيريم از آن خط به مقدار عرض قمر در بَدو خسوف وتمام انجلا ، ونهيم يك طرف پرگار را بر مركز دايرهء

I

نصف القطرين وبه طرف ديگر در جهت عرض قمر از شمال يا جنوب نشان كنيم . آن گاه بر هر علامتي

I

خطى بكشيم موازى خط مشرق ومغرب از علامت بَدو به جهت مغرب ، واز علامت تمام انجلا به جهت

I

مشرق . وموضع تقاطع اين دو خط با دايرهء نصف القطرين در جهت مغرب مركز قمر باشد در زمان

I

بَدو ، در جهت مشرق مركز قمر باشد در زمان تمام انجلا . آن گاه بگيريم به پرگار از اقسام خط مذكور

I

به مقدار نصف قطر قمر ، وبنهيم يك طرف پرگار را بر محيط دايرهء بزرگ بر مركز قمر . زمان بَدو ، دايره

I

گردانيم واين دايره مىبايد كه مماس دايرهء ظل شود هر آينه ؛ واين صفحهء جرم قمر باشد در بَدو خسوف .

I

وهمچنين نيز بنهيم يك طرف پرگار را بر محيط دايرهء بزرگ بر مركز قمر ، زمان تمام انجلا ودايره

I

گردانيم . واين دايره نيز مىبايد كه مماس دايرهء ظل شود هر آينه ؛ واين صفحهء جرم قمر باشد در زمان

I

تمام انجلا .

وهمچنين نيز بنهيم يك طرف پرگار را بر مركز قمر در وسط خسوف ودايره گردانيم . وآن

I

صفحهء جرم قمر باشد در وسط خسوف . پس اگر دايرهء صفحهء جرم قمر داخل دايرهء ظل افتد كه مماس دايرهء