زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٩٠

نوع دوم : در مساحت I

حاصل آيد به تحقيق .

طريقي ديگر در معرفت ساعات بَدو انجلا وتمام انجلا وآن چنان است

I

كه كم كنيم ساعات سقوط معدلهء بَدو خسوف را از ضعف ساعات سقوط وسطى تا ساعات

I

تمام انجلا حاصل آيد به تحقيق . وساعات معدلهء زمان مكث را در بَدو مكث از ضعف ساعات

I

مكث وسطى كم كنيم تا ساعات بَدو انجلا حاصل آيد به تحقيق .

فايده : زماني كه از بَدو خسوف است

I

تا وسط خسوف ، مساوى نيست با زماني كه از وسط خسوف راست تا تمام انجلا ؛ مگر در وقتي

I

كه جزو استقبال بر حقيقت عقدهء رأس يا ذنب بود . زيرا كه عرض قمر در زمان بَدو ، مساوى

I

عرض أو باشد در زمان انجلا .

وهرگاه كه عرض قمر در زمان بَدو كمتر بود از زمان تمام انجلا زماني

I

كه از بَدو باشد تا وسط ، بيشتر باشد از زماني كه از وسط باشد تا تمام انجلا . باز اگر عرض قمر در زمان

I

بَدو بيشتر باشد از عرض قمر زمان انجلا ، زماني كه از بَدو باشد تا تمام انجلا ، كمتر از زماني بود كه از

I

وسط باشد تا تمام انجلا . وحكم أزمان مكث را بر اين قياس بايد كردن .

اما مدت زمان خسوف

I

به قدر ضعف ساعات سقوط وسطى است يا به قدر مجموع ساعات سقوط معدلهء بَدو وتمام

I

انجلا ؛ ومدت زمان مكث به همين قياس باشد .

فصل پنجم : در معرفت مساحت آنچه منخسف I

فصل پنجم : در معرفت مساحت آنچه منخسف

I

شود از قطر قمر وصفحهء جرم أو در خسوف جزوى به آن اعتبار كه هر يكى را دوازده إصبع

I

تقدير كنند

وآن دو نوع است : أول ، مساحت جرم .

نوع أول : در مساحت قطر قمر

نوع أول : در مساحت قطر قمر

وآن چنان است

I

كه ضرب كنيم دقايق خسوف را در / يب وحاصل را قسمت كنيم بر قطر قمر . آنچه حاصل آيد مقدارى باشد

I

كه منخسف شود از قطر أو ، به آن اعتبار كه تمام قطر را دوازده إصبع تقدير كنند .

نوع دوم : در مساحت I

نوع دوم : در مساحت

I

صفحهء جرم قمر

وطريق أو چنان است كه كم كنيم ضعف دقايق خسوف از مجموع قطرين ، وباقي را

I

محفوظ خوانيم . آن گاه ضرب كنيم دقايق خسوف را در فضل قطر قمر بر أو ، وحاصل را قسمت كنيم بر محفوظ

I

تا سهم قمر حاصل آيد . آن را ضرب كنيم در فضل قطر قمر بر أو وجذر حاصل را بگيريم ، وآن را ضرب كنيم در عرض قمر