زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٨٤

فصل چهارم : در بيان تسويه البيوت به مذهب ابوريحان كه آن را مراكز محققه خوانند

هر يكى سى درجه باشد ؛ وارتفاع وانحطاط نظير اين خانه‌ها نيز به اين مقدار بود . واين چهار خانه را

I

بيوت ساقطه خوانند بدان سبب كه به طالع ناظر نيستند . وهمچنين نيز ارتفاع وانحطاط أفق

I

يازدهم وسوم ونظير اين‌ها ، فوق الأرض وتحت الأرض شصت درجه بود ؛ وآن خانه‌ها را

I

بيوت ناظره خوانند زيرا كه ناظرند به طالع .

فصل دوم : در استخراج تسويه البيوت I

فصل دوم : در استخراج تسويه البيوت

I

به طريق مشهور

وآن چنان است كه بگيريم مطالع طالع به بلد وبه فلك مستقيم ، ومطالع بلدي را

I

از مطالع فلكى كم كنيم تا نصف قوس النهار جزو طالع حاصل آيد . ثلث آن را بر مطالع طالع به بلد كه

I

مطالع عاشر بود ، به فلك مستقيم افزائيم تا مطالع يازدهم حاصل آيد . ديگر بار آن را بر مطالع يازدهم افزاييم مطالع دوازدهم

I

حاصل شود آن گاه شصت درجه بر مطالع دوازده افزائيم تا مطالع دوم حاصل شود . بعد از آن صد وبيست درجه بر مطالع يازدهم افزائيم تا مطالع سوم حاصل آيد . اين مطالع‌ها

I

را در جدول مطالع مستقيم مقوس كنيم تا مركز اين بيوت حاصل آيد وبيوت مقابل نظير اين‌ها

I

باشد . مثلًا چنان كه پنجم نظير يازدهم بود وششم نظير دوازدهم وهشتم نظير دوم ونهم نظير سوم ؛

I

وپيش از اين أوتاد را بيان كرده‌ايم .

فصل سوم : در معرفت تسويه البيوت به طريق أهل مغرب I

فصل سوم : در معرفت تسويه البيوت به طريق أهل مغرب

I

وطريق اين عمل چنان است كه ثلث تفاوت ميان عاشر وطالع بگيريم به درجات سوا ،

I

وآن را بر مركز عاشر افزاييم تا مركز حادي عشر حاصل آيد . آن را ديگر بار بر مركز حادي عشر افزاييم تا مركز

I

ثاني عشر حاصل شود . وميزان اين عمل آن است كه اگر آن ثلث تفاوت بر مركز ثاني عشر افزاييم

I

مركز طالع حاصل آيد ؛ واگر نه چنين بود عمل خطا باشد . وچون مركز اين خانه‌ها معلوم شد مركز ثاني

I

در تسديس ثاني عشر باشد ومركز ثالث در تثليث حادي عشر ؛ وباقي بيوت مقابله نظاير اين‌ها بود .

I

فصل چهارم : در بيان تسويه البيوت به مذهب ابوريحان كه آن را مراكز محققه خوانند

فصل چهارم : در بيان تسويه البيوت به مذهب ابوريحان كه آن را مراكز محققه خوانند

واين

I

با نظام طبيعي مقرون است . وما طريق آن عمل را به سه نوع ايراد كرديم :

نوع أول : آن است كه ضرب

I

كنيم جيب تمام ارتفاع أفق حادث مركز يازدهم ودوازدهم را در جيب عرض بلد منحط تا جيب