زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٨٠

فصل 5 : در استخراج طالع تحويل به فضل الدور

طول مراغه وطول بلد بگيريم وآن را بر مطالع طالع به طول مراغه افزائيم اگر طول بلد مطلوب بيشتر باشد

I

از طول مراغه ؛ واز أو كم كنيم اگر طول بلد مطلوب كمتر بود از طول مراغه تا مطالع طالع حاصل آيد .

I

به حسب آن ، طول آن مطالع را در جدول مطالع عرض بلد مقوس كنيم تا طالع تحويل حاصل آيد

I

به حسب آن أفق . آن گاه ديگر بار آن مطالع را در جدول مطالع فلك مستقيم مقوس كنيم تا مركز عاشر

I

حاصل آيد . واگر طول بلد مطلوب با طول مراغه مساوى بود ، مطالع طالع را به حسب طول مراغه در

I

جدول مطالع بروج به عرض آن بلد مقوس كنيم تا طالع حاصل آيد به حسب آن أفق ؛ ودر مركز عاشر

I

هيچ تفاوت نكند همان را ثبت كنيم .

اما استخراج تقاويم كواكب در زمان تحويل همچنان است كه در

I

استخراج جزو اجتماع بيان كرديم واگرچه طوالع « 1 » به حسب أطوال وعروض بلدان تفاوت كند اما در

I

مواضع كواكب هيچ تفاوت نكند ، ودر همهء زايچه‌ها مواضع كواكب را يكسان بايد نهادن به حسب مواضع

I

بروج .

فصل 5 : در استخراج طالع تحويل به فضل الدور

فصل 5 : در استخراج طالع تحويل به فضل الدور

وآن به حسب ارصاد ، مختلف بود چنان كه

I

به موجب رصد بطلميوس هست چندين / فح‌مح ، وبه حسب رصد بتانى / فولو ، وبه موجب رصد حاكمى

I

/ فريه ، وبه حسب رصد جديد ايلخانى / فرها ، واين زيج مبنى بر اين است . وچون دور آفتاب در فلك

I

البروج در مدت سيصد وشصت وپنج دور معدل [ ا ] لنهار تمام مىشود با اين مقدار قوس كه زايد است

I

بر آن ادوار ، بدان سبب آن را فضل الدور مىخوانند . وطريق اين عمل به آن چنان است كه ضرب

I

كنيم سال‌هاى تامهء مولود را در فضل الدور ، وبعد از القاى ادوار آنچه باقي ماند آن را بر مطالع طالع أصل

I

افزائيم تا مطالع طالع تحويل سال ناقص حاصل آيد . ودر تحاويل سال‌هاى عالم ، عمل همين باشد

I

از گذشته وآينده ، ودر گذشته آن حاصل كم بايد كردن چنان كه در آينده بر مىبايد افزودن .

I

واين فضل الدور به حسب حركت أوج واجزاى بروج مختلف مىشود . پس به جهت آن ، تعديلى

I

نهاديم تا فضل الدور را به حسب هر تاريخي وهر جزوى از اجزاى فلكى تعديل كنيم تا زيادت

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] طلوالع