زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٧٩

فصل 4 : I

مستقيم ، وداير مستقبل را كه از نصف النهار مقدم بود تا وقت تحويل بر أو افزائيم تا داير ماضي را

I

كه از نصف النهار تالي بود تا به وقت تحويل از أو كم كنيم تا مطالع طالع حاصل آيد به تقريب .

نوع I

نوع

I

دوم : به تحقيق

وآن چنان است كه هر يك از اين دو ساعت بعد را در اجزاى ساعات حقيقي

I

ضرب كنيم تا داير حاصل آيد از هر دو نصف النهار مستقبل وماضي . وميزان اين عمل آن است

I

كه اگر هر دو داير را با هم جمع كنيم / سس درجه شود با مقدار مطالع بهت شمس در آن شبانروز

I

به فلك مستقيم ؛ واگر نه چنين بود عمل خطاب باشد .

فايده : اگر در جيمع اعمال مذكور به جاى ساعات مستوى ،

I

ساعات معوجه باشد آن را در اجزاى ساعات زماني روز يا شب تحويل ضرب كنيم تا داير حاصل

I

شود . آن گاه مستقبل را بر مطالع جزو آفتاب در نصف النهار مقدم به فلك مستقيم افزائيم ، يا داير

I

ماضي را از مطالع جزو آفتاب در نصف النهار تالي به فلك مستقيم كم كنيم تا مطالع طالع تحويل

I

حاصل آيد به تحقيق . آن مطالع را در جدول مطالع بلد مقوس كنيم چنان كه معهود است تا طالع تحويل

I

حاصل آيد به حسب آن أفق معين ، ونظير أو مركز سابع باشد . باز مطالع طالع را در جدول مطالع

I

به فلك مستقيم مقوس كنيم تا مركز عاشر حاصل آيد ونظير أو رابع بود . وگاه باشد

I

كه مركز عاشر در برج نهم افتد به عدد از طالع ، وگاه باشد كه در برج يازدهم افتد .

پس اگر در

I

برج عاشر افتد آن را وتد قايم خوانند ؛ واگر در نهم افتد زايل ؛ واگر در يازدهم افتد مايل . واستخراج طالع

I

اجتماع واستقبال وتحويل مولود هم بر اين قياس بايد كردن .

اما در زيج شاهى وزيج ايلخانى جدولى

I

نهاده‌اند به جهت استخراج داير از تفاوت ما بين المركزين ، واين ضعيف بدان عمل كرد به بعد دو نصف

I

النهار بدان موافق نيامد ودر بعضي أوقات تا چهار درجه در طالع سال تفاوت كرد نسبت

I

با دو بعد ماضي ومستقبل ؛ وچون آن جدول خلل داشت آن را در اين زيج نياورديم .

فصل 4 : I

فصل 4 :

I

در نقل كردن طالع تحويل را از أفق مراغه با آفاق ديگر

وطريق أو چنان است كه فضل ميان