زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٧٣

نوع أول : در معرفت I

تا بعد از آن ساعات اتصال معلوم گردد . پس اين را دو قسم كرديم :

قسم أول : در استخراج I

قسم أول : در استخراج

I

ساعات بعد

وآن بر دو نوع بود : يكى به طريق حساب ؛ دوم ، به جدول .

نوع أول : در معرفت I

نوع أول : در معرفت

I

ساعات بعد حساب

ودر اين مطلوب أول احتياج است به جزو بعد اتصال وآن چنان

I

باشد كه اگر دو كوكب قران خواهند كرد ، بايد كه تقويم هر دو به برج ودرجه ودقيقه مساوى شود

I

تا اتصال تمام گردد . واگر تسديس خواهد بود ميان دو كوكب ، بايد كه به برج سوم يكديگر باشند

I

به همان درجه ودقيقه . واگر ميان ايشان نظر تربيع خواهد بود ، بايد كه به برج چهارم يكديگر باشند

I

به اجزاى مساوى ؛ ونظر تثليث را به برج پنجم ؛ ومقابله را به برج هفتم . واگر تناظر باشد به همان قياس

I

كه در فصل أول بيان كرده‌ايم عمل كنيم .

پس اگر اين‌ها به درجات ودقايق مساوى باشند ،

I

اتصال ايشان در نيمهء آن روز بود وساعات نصف النهار ساعت اتصال باشد . واگر در اين

I

نظرها به بروج مساوى باشند وبه درجات نه ، اتصال ايشان هر آينه در ميان دو نصف النهار

I

واقع شود به نسبت با نصف النهار مقدم رونده باشد به اتصال وبه نسبت با نصف النهار تالي

I

گذشته باشد از اتصال وهميشه كوكب سبك رو به گران رو پيوندد .

پس نظر كنيم به درجات

I

كوكب سبك رو ؛ اگر كمتر باشد از درجات كوكب گران رو به نزديك‌ترين بعدى ، وآن نزديك‌تر بعد را

I

به آن توان شناختن كه در نصف النهار تالي ، آن درجات كوكب سبك رو پيش‌تر بود .

وچون

I

اين مقدمه معلوم شود بعد ميان ايشان در نصف النهار مقدم كه رونده باشند به اتصال ،

I

ودر نصف النهار تالي كه گذشته باشد از اتصال بگيريم وهر كدام بعد كمتر بود بدان عمل كنيم

I

وآن را جزو بعد خوانيم . وچون جزو بعد معلوم شد بعد از آن احتياج است به بهت معدل . پس

I

بهت كوكب در يك شبانروز ميان آن دو نصف النهار معلوم كنيم وبه حسب اين دو بهت ، سبق

I

كوكب در يك شبانروز معلوم كنيم . واگر آن را بر بيست وچهار قسمت كنيم سبق أو در يك ساعت حاصل آيد .