زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٦٧

فصل أول : در تعريفات

بود . واگر خاصهء معدله ميان مقام أول ثاني باشد ، كوكب راجع بود ؛ واگر ميان مقام ثاني وأول

I

بود ، كوكب مستقيم باشد .

اما اگر كوكب مستقيم بود وخواهيم تا بدانيم كه چند روز ديگر راجع مىشود ؛

I

خاصهء معدله را از مقام أول كم كنيم ، آنچه باقي ماند آن را در جدول شهور وأيام خاصهء آن كوكب مقوس

I

كنيم يا بر حركت يك روزهء خاصه قسمت كنيم تا مدتي حاصل آيد كه در آن مدت راجع خواهد شد . واگر كوكب

I

راجع بود وخواهيم تا بدانيم كه چند روز را مستقيم ؛ خاصهء معدله را از مقام ثاني نقصان كنيم ، آنچه

I

باقي ماند همان عمل كنيم تا مدتي حاصل آيد كه در آن مدت مستقيم خواهد شدن . وچون مدت

I

رجعت واستقامت كوكب مختلف مىشود به حسب ابعاد ايشان از زمين ، اگر خواهيم تا به حسب

I

هر بعدى آن مدت را بدانيم ، مقام أول را از مقام ثاني كم كنيم تا قوس رجوع حاصل آيد .

I

چون مقام ثاني را از مقام أول كم كنيم قوس استقامت حاصل شود . وهر يكى از اين دو قوس را

I

يا مقوس كنيم در جدول خاصهء آن كوكب ، يا قسمت كنيم بر حركت يك روزهء خاصهء أو تا مدت

I

رجوع واستقامت حاصل شود . وما مدت هر يكى را در بعد ابعد وأوسط وأقرب در جدولى

I

وضع كرديم بعد از جدول مقامات تا از آنجا معلوم كنند أيام وساعات ودقايق هر مدت را .

I

باب هفتم : در معرفت نطاقات

باب هفتم : در معرفت نطاقات

وآن دو فصل است : أول ، در تعريفات ؛ ودوم ،

I

در اعمال .

فصل أول : در تعريفات

فصل أول : در تعريفات

هر يكى از أفلاك خارج مركز وتدوير كواكب را أصحاب

I

اين صنعت به چهار قسم كنند وهر قسمي را از آن نطاق خوانند ؛ وآن را دو اعتبار است : يكى « 1 »

I

به حسب اختلاف مسير وديگر به حسب بعد از زمين . وبه حسب هر دو اعتبار در مبدأ نطاق أول

I

وسوم ، خلاف نيست چنان كه در فلك خارج مركز مبدأ نطاق أول از نقطهء أوج باشد

I

ومبداء نطاق ثالث از نقطهء حضيض ؛ ودر فلك تدوير مبداء نطاق أول از ذروهء مريى

I

بود ومبداء نطاق ثالث از حضيض مرئى . وخلاف كه هست در مبدأ نطاق دوم وچهارم است

( 1 ) . " يكى " در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .