زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٦٦

فصل دوم : در شناختن رجعت واستقامت كواكب وأوقات آن I

بود به موضعي ديگر . ونظر كنيم ؛ اگر عدد هر دو موضع ، مساوى يكدگر باشد كوكب بر نفس منطقه

I

البروج بود وأو را هيچ عرض نباشد ؛ فضل ميان هر دو بگيريم تا عرض كوكب حاصل شود .

I

وجهت أو جهت أكثر باشد .

فصل 5 : در معرفت صعود وهبوط اين كواكب در I

فصل 5 : در معرفت صعود وهبوط اين كواكب در

I

عرض

چون خواهيم كه صعود وهبوط ايشان در عرض بدانيم ، بعد از ده روز يا كمابيش عرض كوكب

I

استخراج كنيم تا زيادت ونقصان ما را از آنجا معلوم شود . پس اگر عرض كوكب شمالي

I

باشد وزايد ، صاعد بود واگر ناقص بود ، هابط باشد . باز اگر عرض أو جنوبي باشد وزايد ،

I

هابط بود واگر ناقص باشد ، صاعد بود واگر نه هابط باشد . واگر عرض جنوبي بود وخاصهء

I

معدله كمتر از شش برج باشد ، هابط بود واگر نه صاعد باشد .

باب 6 : در معرفت I

باب 6 : در معرفت

I

رجعت واستقامت كواكب متحيره

وآن دو فصل است : أول ، در تعريفات ؛ دوم ، در اعمال .

I

فصل أول : در تعريفات

فصل أول : در تعريفات

مقام أول كوكب كه مبداء رجعت از آنجاست قوسي باشد

I

از فلك تدوير كه بدايت أو از ذروهء مرئى باشد ونهايت أو به نقطه‌اى كه چون كوكب به آنجا

I

رسد مقيم گردد وچون از آن نقطه بگذرد راجع شود . وتعريف مقام ثاني به همين نسبت

I

باشد . قوس رجوع قوسي بود از فلك تدوير ، ميان مقام ثاني وأول كه منتصف آن ذروهء

I

مرئى باشد .

فصل دوم : در شناختن رجعت واستقامت كواكب وأوقات آن I

فصل دوم : در شناختن رجعت واستقامت كواكب وأوقات آن

I

وطريق أو آن است كه از برابر مركز مطلق كواكب درآئيم در جدول مقامات كواكب كه به تفاضل

I

شش شش درجه نهاديم ، ومقام أول آن كوكب كه خواهيم برگيريم از جدول أو معدل

I

به تعديل ما بين السطرين وآن مقام أول رجعت باشد . آن گاه آن را از دوازده برج كم كنيم

I

تا مقام ثاني حاصل آيد ، وآن مقام أول استقامت بود . پس نظر كنيم به خاصهء معدله ؛ اگر

I

چنان كه مثل مقام أول بود كوكب مقيم راجع بود ؛ واگر مثل مقام ثاني باشد كوكب مقيم « 1 » استقامت

( 1 ) . [ در حاشية آمده است : ] ظ مستقيم