زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٦٣

فصل چهارم : در استخراج وعرض زهره I

عرض جزوى كوكب بود به غايت عرض أو در آن جزو . عرض سوم زهره وعطارد غايت

I

ميل سطح فلك حامل تدوير باشد از سطح فلك البروج ، به حسب بعد مركز تدوير هر يك از عقدهء جوزهر

I

در هر وقتي . وغايت اين عرض زهره را ده دقيقه بود وشمالي باشد ابدا ؛ وعطارد را چهل وپنج

I

دقيقه باشد وجنوبي بود ابدا .

فصل 2 : در استخراج عرض قمر

فصل 2 : در استخراج عرض قمر

وطريق أو آن است كه از برابر

I

حصهء عرض از جدول عرض قمر ، عرض برگيريم ونظر كنيم به حصهء عرض ، اگر كمتر از شش برج باشد ،

I

عرض شمالي بود . واگر بيشتر از شش برج باشد ، عرض جنوبي بود . واگر حصهء عرض از سه برج

I

كمتر بود واز نه برج بيشتر ، عرض صاعد باشد . واگر از سه برج بيشتر بود واز نه برج كمتر ،

I

عرض هابط باشد ودر ربع أول وسوم زايد بود ودر ربع دوم وچهارم ناقص .

فصل 3 : I

فصل 3 :

I

در استخراج عروض كواكب علوي

وطريق أو چنان است كه بر مركز معدل زحل ، دو برج برافزاييم

I

واز مركز معدل مشترى ، ده درجه كم كنيم واز مركز معدل مريخ ، دوازده درجه تا مركز عرض حاصل

I

آيد . آن گاه از برابر مركز عرض هر يك از جدول دقايق نسب مشتركه ، دقايق نسب برگيريم

I

ونظر كنيم به مركز عرض ؛ اگر در نصف أعلى باشد ، دقايق نسب عرض جنوبي باشد . آن گاه از برابر

I

خاصهء معدله ، عرض شمالي يا جنوبي برگيريم ودر دقايق نسب أو ضرب كنيم تا عرض معدل

I

حاصل شود در آن جهت كه اقتضا كند .

فصل چهارم : در استخراج وعرض زهره I

فصل چهارم : در استخراج وعرض زهره

I

وعطارد

وهر يكى را سه عرض باشد ؛ أول را ميل خوانند ودوم را انحراف وسوم را عرض

I

مطلق .

عمل عرض أول ؛ چون خواهيم كه عرض أول هر يك بيرون آوريم ، سه برج بر مركز

I

معدل زهره افزائيم واز مركز معدل عطارد كم كنيم تا مركز ميل حاصل آيد . آن گاه از برابر

I

مركز ميل ، دقايق نسب مشتركه برگيريم واز برابر خاصهء معدلهء ميل وآن را در دقايق نسب

I

ضرب كنيم تا عرض أول حاصل آيد . پس نظر كنيم به مركز ميل وخاصهء معدله ؛ اگر هر دو در يك