زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٦٢

فصل أول : در تعريفات

برگيريم . واگر دقايق نسب ناقصه باشد كه گرفته‌ايم اختلاف ناقص برگيريم ، واگر دقايق

I

نسب زايده باشد اختلاف زايد برگيريم ؛ وآن را دايماً در دقايق نسب ضرب كنيم

I

تا اختلاف معدل حاصل آيد . آن را بر تعديل ثاني افزائيم اگر زايد باشد ؛ وكم كنيم از أو اگر نا

I

قص باشد تا تعديل محكم حاصل شود . پس نظر كنيم به خاصهء معدله اگر چنان كه كمتر از شش برج باشد ،

I

آن تعديل محكم را بر مركز معدل افزاييم ؛ واگر زيادت از شش برج باشد ، از أو كم كنيم تا مركز

I

مقوم حاصل شود . آن گاه أوج معدل بر أو افزائيم تا تقويم كوكب حاصل آيد . در طول ومسير

I

مختلف كوكب را كه به حسب تقويم حاصل شود آن را بهت خوانند .

باب پنجم : I

باب پنجم :

I

در استخراج عروض كواكب

وآن پنج فصل است :

فصل أول : در تعريفات

فصل أول : در تعريفات

عرض قمر

I

قوسي باشد از دايرهء عرض ميان فلك مايل وممثل أو در هر دو جهت . وغايت

I

أو آنجا باشد كه قمر در نهايت شمالي يا جنوبي بود وآن پنج درجه است . دو عقدهء رأس

I

وذنب پنج كوكب را دو نقطهء تقاطع حامل تدوير بود با فلك بروج ؛ وحركت ايشان به حركت

I

ثوابت باشد بر توالى بروج نهايات شمالي وجنوبي اين كواكب ميان هر دو عقده باشد .

I

اگر چنان كه كواكب علوي را مركز تدوير در نهايت شمالي بود ، عرض أو شمالي باشد ؛ وغايت

I

أو آن گاه بود كه كوكب در حضيض تدوير باشد . ودر نهايت جنوبي به همين قياس بود .

مركز

I

عرض كوكب بعد مركز معدل أو بود از نهايت شمالي . اما ميل زهره وعطارد ، ميل سطح فلك

I

تدوير هر يك بود از سطح فلك البروج وقتي كه مركز تدوير ايشان بر يكى از دو عقدهء جوزهر باشد .

I

انحراف زهره وعطارد ، ميل قطر تدوير ايشان بود كه بر هر دو بعد أوسط مىگذرد كه قايم

I

بود بر قطر فلك خارج مركز هر يك از سطح فلك بروج وقتي كه مركز تدوير ايشان در بعد ابعد

I

يا أقرب باشد . دقايق نسب عرض ، دقايقى باشد كه نسبت آن به شصت همچو نسبت