زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٥٤

فصل پنجم : در استخراج خاصات I

حركات كواكب برگيريم وبا آنچه از برابر سال‌ها گرفته‌ايم جمع كنيم . ودر جمع ترتيب

I

مراتب را نگاه داريم يعنى برج را با برج جمع كنيم ودرجه را با درجه ودقيقه را با دقيقه

I

ومانند آن .

اما اگر ثواني شصت شود يا زيادت ، آن را رفع كنيم به دقايق . واگر دقايق شصت

I

گردد يا زيادت ، آن را رفع كنيم به درجات . واگر درجات سى شود يا زيادت ، آن را رفع كنيم

I

به بروج . واگر بروج دوازده شود آن را طرح كنيم وآنچه از آن زيادت باشد آن را ثبت كنيم

I

تا أوساط حركات كواكب حاصل آيد در آن تاريخ مطلوب به طول مذكور .

واگر تاريخ ملكي مطلوب

I

در دور أصل يافت شود ، حاجت به آن اعمال نبود از برابر سال‌هاى ناقصه أوساط برگيريم .

واگر

I

أوساط تقويم كيد خواهيم كه بيرون آوريم از سال‌هاى تامهء تاريخ فارسي 630 نقصان كنيم وباقي

I

را بر 144 قسمت كنيم . آنچه از قسمت باقي ماند از برابر آن عدد در جدول أوساط كيد درآئيم ،

I

واز مجموعه ومبسوطه وشهور وأيام تامه وسط كيد برگيريم وبا هم جمع كنيم وحاصل را

I

از دوازده برج كم كنيم تا تقويم كيد حاصل آيد .

فصل 4 : در تعديل ما بين الطولين

فصل 4 : در تعديل ما بين الطولين

وآن

I

چنان است كه نظر كنيم به طول بلد ما ، اگر چنان كه مساوى طول بلد مراغه الرصد بود ، حاجت

I

به اين عمل نيست . واگر مساوى نبود ، فضل ميان هر دو طول بگيريم ؛ وآن قوسي بود از دايرهء

I

معدل النهار ميان دايرهء نصف النهار هر دو شهري . پس آن را بر پانزده قسمت كنيم . اگر خواهيم

I

در چهار دقيقه ضرب كنيم تا ساعات بعد ميان هر دو شهر حاصل شود . از برابر آن ساعات ،

I

از جدول حركات أوساط در ساعات أوساط ، حصهء آن ساعات برداريم وبر أوساط

I

كه از زيج « 1 » گرفته‌ايم افزائيم اگر طول بلد ما كمتر بود از طول مراغه ، واز أو كم كنيم واگر بيشتر باشد تا

I

أوساط حركات كواكب حاصل آيد به حسب آن طول .

فصل پنجم : در استخراج خاصات I

فصل پنجم : در استخراج خاصات

I

كواكب علوي

وطريق أو آن است كه وسط كوكب را از وسط آفتاب كم كنيم تا خاصهء

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] زبج