زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٥٠

قسم أول : در تعريفات

خارج مركز كه چون شمس آنجا رسد در غايت دورى باشد از زمين . وحضيض در مقابلهء اين

I

بود ، يعنى آفتاب آنجا رسد در غايت نزديكى بود به زمين . أوج معدل ، قوسي باشد از فلك

I

ممثل ، ميان أول حمل وطرف قطري كه به نقطهء بعد ابعد گذشته باشد بر توالى بروج .

مركز مطلق

I

شمس ، قوسي باشد از فلك خارج مركز ، ميان نقطهء بعد ابعد أو ومركز جرم أو .

اما وسط قمر ، قوسي بود

I

از فلك مايل ، ميان أول حمل آن فلك وطرف قطري كه به مركز تدوير گذشته باشد .

مركز

I

قمر يا بعد مضاعف ماه ، قوسي بود از فلك مايل ، ميان نقطهء بعد ابعد أو وطرف قطري كه

I

به مركز تدوير گذشته باشد .

نقطهء محاذاة ، نقطه‌اى باشد كه بعد أو از مركز عالم در جانب

I

حضيض مساوى بعد مركز فلك خارج بود در جانب أوج .

ذروهء وسطى ، نقطه‌اى باشد از محيط تدوير

I

محاذى خطى كه بر نقطهء محاذاة ومركز تدوير گذشته باشد ؛ وحضيض در مقابلهء أو باشد .

I

خاصهء مطلقهء قمر ، قوسي بود از محيط تدوير ، ميان ذروهء وسطى ومركز جرم أو بر خلاف توالى

I

بروج .

ذروهء حقيقي يعنى مرئى ، نقطه‌اى باشد از محيط تدوير كه محاذى قطر بود از آن فلك مايل

I

كه به مركز تدوير گذشته باشد .

جوزهر يا رأس يا عقدهء شمالي ، نقطهء تقاطع فلك مايل أو باشد با فلك

I

ممثل كه چون قمر به آنجا رسد به جهت شمال رود . ونو بهر كه آن را ذنب خوانند وعقدهء جنوبي

I

نيز گويند در مقابلهء آن بود يعنى چون قمر به آنجا رسد در جهت جنوب رود .

وسط جوزهر ، قوسي

I

باشد از فلك ممثل قمر ، ميان أول حمل ونقطهء جوزهر بر خلاف توالى بروج . وتقويم جوزهر ، قوسي

I

بود از فلك ممثل ماه ، ميان أول حمل ونقطهء جوزهر بر توالى بروج .

وسط كواكب : قوسي باشد

I

از فلك معدل مسير ، ميان أول حمل أو وميان طرف قطر أو كه به مركز تدوير بگذرد . ونقطه‌اى

I

از محيط تدوير كه محاذى اين قطر باشد آن را ذروهء وسطى گويند ؛ وحضيض در مقابلهء أو بود .

I

خاصهء مطلقهء كوكب ، قوسي باشد از محيط تدوير ، ميان ذروهء وسطى ومركز جرم كوكب ،