زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٣٧

فصل أول : I

باب سيزدهم : در معرفت تاريخ جهودان

باب سيزدهم : در معرفت تاريخ جهودان

وآن دو فصل است :

فصل أول : I

فصل أول :

I

در بيان مبداء اين تاريخ وسال‌ها وماه‌هاى أو

اما ببايد دانستن كه سال‌هاى اين تاريخ نيز

I

شمسي است وماه‌ها قمري ، مانند تاريخ خطاييان چنان كه بعد از اين بيان كرده شود . وسبب

I

وضع اين تاريخ آن بود كه چون موسى - عليه السلام - قوم بني إسرائيل را از مصر بيرون آورد

I

شب پنج شنبه پانزدهم ماه نيسن بود وآفتاب در حمل بود وماه در ميزان به مقابلهء شمس ،

I

وفرعون با لشكر خود در عقب ايشان بيرون آمده بودند كه قهر الهى در رسيد وايشان را

I

غرق گردانيد وهلاك شدند وقوم بني إسرائيل از شر ايشان نجات يافتند ومستبشر شدند .

I

پس موسى - عليه السلام - فرمود كه آن روز عيد الأعياد سازند بر همان وضع ، چنانچه در سفر رابع

I

از تورات « 1 » مسطور است يعنى زمان أو متغير نشود . پس به دين ايشان فرض گشت وضع اين

I

تاريخ كردن ، براي نگاه داشتن عيد فصح « 2 » كه سال‌هاى أو شمسي باشد وماه‌ها قمري ؛ ودر بعضي سال‌ها

I

يك ماه كبس كنند تا هميشه سال‌هاى ايشان مطابق بود با سال‌هاى شمسي وآن سال كبيسه را عبور

I

خوانند .

وسال‌هاى شمسي به حسب ارصادى كه مستعمل ايشان است سيصد وشصت وپنج روز است

I

وپنج ساعت ونهصد ونود وهفت جيلق « 3 » وقربت به ثلثان يك جيلق كه به حسب اصطلاح

I

ايشان يك ساعت هزار وهشتاد جيلق باشد چنان كه پيش از اين گفته‌ايم . ومدت يك سال

I

قمري به حساب ايشان سيصد وپنجاه وچهار روز بوده [ و ] هشت ساعت وهشتصد و

I

هفتاد وشش جيلق . لاجرم فضل سال شمسي بر قمري به نزديك ايشان ، ده روز بود

I

وبيست ويك ساعت وصد وبيست ودو جيلق . پس أقل مدتي كه أيام وكسور در وى

I

شهور قمري تمام شود چنان كه كسرى باقي نماند كه معتد به باشد نوزده « 4 » سال شمسي است كه آن

I

أيام در اين هفت ماه قمري مىشود تمام ، وهفت جيلق باقي مىماند كه به اصطلاح منجمان

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] توريت ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] فسح ( 3 ) . [ در أصل نسخه : ] حيلق ( 4 ) . [ در أصل نسخه : ] نورده