زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٣١

فصل 16 : در بيان تركيب دستور به جهت استخراج مداخل I

بود وعدد سال‌هاى تامه كمتر از مدت يك دور باشد ، آن سال‌هاى تامه از دور أعظم باشد ؛

I

واگر بيشتر از مدت يك دور باشد ، مدت يك دو [ ر ] را از آن كم كنيم اگر باقي ، كمتر از مدت

I

يك دور بماند ، آن سال‌هاى تامه از دور أوسط باشد ؛ وباقي را بر اين قياس بايد كردن . آن گاه

I

أيام سال ناقص را چون به ماه‌ها رفع كرده باشيم خواهيم كه أيام ماه حقيقي آن تاريخ بيرون آوريم

I

أول مدخل ليجن سال ناقص بدانيم ، بعد از آن مدخل أرام بيرون آوريم ، بعد از آن مدخل ماه مطلوب

I

يعنى ماه ناقص از آن دور ، بعد از آن حصهء آفتاب وحصهء ماه وتعديل هر دو تعديل مركب

I

به همان ترتيب كه پيش از اين بيان كرديم تا از آنجا سر ماه حقيقي معلوم شود وروز مطلوب

I

ونام آن روز از دور ستينى .

طريقي ديگر ؛ چون تاريخي معلوم باشد از اين تواريخ كه ذكر كرده

I

شد سال‌هاى دور از آنجا بيرون آوريم چنان كه در فصل أول بيان كرده‌ايم ، وماه‌ها وروزها

I

از سال ناقص چنان كه گفتيم .

فصل 16 : در بيان تركيب دستور به جهت استخراج مداخل I

فصل 16 : در بيان تركيب دستور به جهت استخراج مداخل

I

حقيقي شهور واقسام سال‌هاى اين تاريخ ومواقع اقسام سال‌ها در أيام ماه‌ها وتعيين ماه

I

شون

وطريق وضع دستور چنان است كه اگر سال بسيطه است جدولى وضع كنيم

I

كه طول أو به غير از قسمي كه در وى ألقاب صفوف طولى بنويسيم ، منقسم باشد به سيزده قسم .

I

واگر سال شون بود به چهارده قسم . زيرا كه ماه أول مكرر مىشود وماه شون در مىافزايد . اما عرض

I

آن جدول منقسم باشد به بيست وهشت قسم ، ودر هر يك از آن ألقاب بنويسيم بر اين

I

ترتيب چنان كه در جدول أول ، عدد أيام شهور باشد به أرقام ؛ ودر جدول دوم ، أسامي شهور ؛ ودر جدول

I

سوم ، أيام حصهء شمس ؛ ودر چهارم ، دقايق وثواني آن ؛ ودر پنجم ، دقايق وثواني تعديل

I

شمس ؛ ودر ششم ، حصهء أيام قمر ؛ ودر هفتم ، دقايق وثواني آن ؛ ودر هشتم ، دقايق وثواني

I

تعديل قمر ؛ ودر نهم ، دقايق وثواني تعديل مركب ؛ ودر دهم ، أيام مداخل شهور به امر أوسط ؛ ودر يازدهم ،