زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٢٧

فصل 14 : در معرفت I

به عنصر آب كه سبب حيات عالم وآبادانى است ، ولون تيره را نحس مىشمرند كه منسوب است

I

به خاك ومزاج مرگ دارد كه سرد وخشك است ؛ ولون زرد را مايل به

xx

كي مىدارند كه مزاج هوا

I

دارد كه گرم وتر است ومزاج حيات دارد . پس هرچه گفته‌اند بنا بر اصلى وقاعده‌اى گفته‌اند كه خارج

I

قواعد حكمي نيست . وما أسامي دور را در جدول نهاديم به ترتيب وألوان ، واحكام آن را به لغت

I

خطائى وفارسي وعربى در آنجا ذكر كرده تا از آنجا معلوم كنند .

اما اگر خواهيم تا بدانيم كه در هر

I

سالى نوبت كدام نام به مبداء ليجن مىرسد از اين دور پس سال‌هاى تامه معلوم كنيم از أول دور

I

شانكون تا سال مطلوب ، چنان كه پيش از اين گفته‌ايم ؛ وبه زيادت يك عدد ، آن را در جدول

I

أيام كبايس طلب داريم وحصهء آن سال‌ها از أيام كبايس بدانيم ودايماً ده عدد بدان أيام

I

كبايس افزائيم وآن را محفوظ خوانيم . آن گاه آن سال‌هاى تامه را هميشه در پنج ضرب كنيم ، ومحفوظ را

I

بر آن حاصل ضرب وبر دوازده قسمت كنيم . آنچه از قسمت باقي ماند به آن عدد ، از أول اين

I

دور بشماريم ؛ آنجا كه عدد منتهى شود نوبت أول ليجن به آن نام رسيده باشد در آن سال .

I

وعدد أسامي دور را در جدول نهاديم از برابر آن عدد درآئيم ونام دور برگيريم تا مطلوب

I

حاصل شود . واگر از قسمت هيچ باقي نماند ، از برابر دوازده درآئيم ونام دور برگير [ يم ] وآن

I

نام نير صاحب نوبت روز مقدم بر اقسام فرد سال شمسي ، هم صاحب نوبت روز

I

مبداء آن قسم است . واقسام فرد همچو مبدأ ليجن كه قسم أول است وكنجه كه قسمت سوم است

I

وسينك مينك كه قسم پنجم است . وباقي بر اين قياس بود . بدين سبب از نام‌هاى مكرر

I

اين دور ، هر سالى يك دور تمام حاصل مىآيد .

وعادت تركان چنان است كه در تقاويم

I

ايشان روزهاى نيك به نقطه‌هاى سرخ نشان مىكنند وروزهاى بد را به نقطه‌هاى سياه تا اين

I

ألوان فارق نيك وبد شود ايشان را در أيام . اما يكى از أفاضل عصر ما زيج ايلخانى