زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٠٧

فصل سوم : در شرح اقسام شبانروز ونسبت آن اقسام به دور دوم كه بر دوازده I

زيرا كه از استعمال دقايق أيام هيچ خللى به اعمال اين تاريخ راه نمىيابد .

پس لازم آمد به جهت

I

فنك‌ها ودقايق أيام وچاغ‌ها وساعت مستوى ، بيان اعمالي كردن كه اگر از اين‌ها بعضي

I

مجهول بود ، از آنكه معلوم باشد چگونه استخراج كنيم . وطريق آن چنان است كه اگر فنك‌ها معلوم

I

باشد ودقايق أيام مجهول ، فنك‌ها را در 60 ضرب كنيم وبر 10000 قسمت كنيم ؛ يا فنك‌ها را مرفوع

I

گردانيده بر / ب‌موم كه مرفوع ده هزار فنك است منحط قسمت كنيم تا دقايق أيام حاصل آيد .

طريقي

I

ديگر ؛ چون فنك‌ها را در 1296 ضرب كنيم روابع أيام حاصل آيد . آن را به دقايق مرفوع گردانيم

I

تا مرفوع حاصل شود ؛ يا فنك‌ها را مرفوع گردانيده در چندين / كالو ثالثه ورابعه ضرب كنيم

I

تا دقايق أيام حاصل شود . واگر دقايق أيام معلوم باشد ، فنك‌هاى مجهول دقايق أيام را در

I

10000 ضرب كنيم وبر 60 قسمت كنيم ؛ يا دقايق أيام را در / ب‌موم منحط ضرب كنيم تا فنك‌هاى

I

مبسوط يا مرفوع حاصل آيد .

طريقي ديگر ؛ دقايق أيام را روابع گردانيم وآن را بر 1296

I

قسمت كنيم ؛ يا دقايق أيام را بسط ناكرده وبر چندين / كالو ثالثه ورابعه

I

قسمت كنيم تا فنك‌ها مبسوطه يا مرفوعه حاصل آيد . واگر خواهيم تا از دقايق أيام ، ساعات

I

مستوى به در آوريم چون حصهء يك ساعت ، دو دقيقه وسى ثانيه است دقايق أيام را

I

بر دو دقيقه وسى ثانيه قسمت كنيم ؛ يا « 1 » دقايق أيام را در بيست وچهار ضرب كنيم وبر

I

شصت قسمت كنيم ؛ يا دقايق أيام را تضعيف كينم وبر پنج دقيقه قسمت ؛ يا دقايق

I

أيام را در بيست وچهار منحط ضرب كنيم تا ساعات مستوى حاصل آيد . واگر عكس

I

اين عمل خواهيم كه كنيم يعنى از ساعات مستوى دقايق أيام بيرون آوريم ساعات

I

مستوى را در / ب دقيقه و / ل ثانيه ضرب كنيم ؛ يا ساعات مستوى را در 60 ضرب

I

كنيم وبر / كد قسمت كنيم يا ساعات مستوى را تنصيف كنيم ودر پنج دقيقه ضرب كنيم ؛

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] تا