زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ١٠٦

فصل سوم : در شرح اقسام شبانروز ونسبت آن اقسام به دور دوم كه بر دوازده I

فصل سوم : در شرح اقسام شبانروز ونسبت آن اقسام به دور دوم كه بر دوازده I

فصل سوم : در شرح اقسام شبانروز ونسبت آن اقسام به دور دوم كه بر دوازده

I

نام حيوانات داير است

اما پيش از اين در فصل أول از باب أول از اين مقالت ذكر كرده‌ايم

I

كه خطاييان شبانروزى را به ده هزار قسم كرده‌اند هر قسمي را از آن اقسام فنك خوانند ، همچنان كه

I

محاسبان ما شبانروزى را به شصت قسم كرده‌اند هر قسمي را از آن دقيقه خوانند . ونيز خطائيان

I

شبانروزى را به دوازده قسم كرده‌اند وهر يكى را از اقسام ، چاغ خوانند . وچاغى را به هشت قسم كرده

I

اند هر يكى را از آن اقسام كه خوانند ، همچنان كه منجمان شبانروزى را بيست وچهار قسمت كرده‌اند

I

وهر يكى را از آن ساعتي گويند . وهر ساعتي را به شصت قسم كرده‌اند وهر قسمي را از آن دقيقه ساعت

I

گويند . باز اگر منجمان هر ساعتي را به يكى از كواكب هفت‌گانه نسبت كرده‌اند ، خطائيان نيز هر چاغى را

I

به يكى از نام‌هاى حيوانات دور دوازده‌گانه كه دور دوم نسبت كنند ؛ ليكن آن نسبت در

I

جميع شبانروزها بر يك نسق بود وديگرگون نشود .

وچون ابتداى شبانروز به اصطلاح ايشان

I

از نيمهء شب است وآن وقتي باشد كه از چاغ ژه وكسكو يك نيمه گذشته باشد ويك نيمه مانده ،

I

پس مبدأ شبانروز از آغاز كه پنجم باشد از اين چاغ . وبعد از آن يك يك چاغ مىگذرد تا نيم‌روز را

I

به نيمهء چاغ وديوند ( ؟ ) رسيده باشد . ودر وقت تساوى روز وشب در أول روز نيمهء چاغ

I

ماووطا وشغن رسيده بود ودر أول شب به نيمهء چاغ يو وداقوق رسيده بود . وسبب

I

درازى وكوتاهى روز وشب در أول روز يا أول شب پيش از آن يا پس از آن

I

افتد اما در نيمهء روز يا شب از آن متغير نشود .

وچون در استعمال فنك‌ها صعوبتى هست به جهت

I

كثرت عدد ونيز آنكه بر خلاف قاعده وعادت منجمان ماست ، ودر استعمال دقايق

I

أيام ، سهولتى هست به سبب قلت عدد ونيز آنكه موافق قاعده وعادت منجمان ماست ،

I

لاجرم به جهت آن تا بر متعلم ، اعمال اين تاريخ آسان گردد به جاى فنك‌ها ، دقايق أيام آورديم ؛