زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٩٨

فصل أول : در تصحيح دو تاريخ مقترن از يكديگر ، I

از اين بيان كرديم كه مدخل سال وماه وروز بدانيم از أيام جمعات . اگر چنان كه مدخل روز

I

موافق آيد با روز مطلوب ، عمل صواب است واگر نه خطا بود .

باب يازدهم : I

باب يازدهم :

I

در تصحيح تواريخ مقترن كه بعضي از سال‌ها وماه‌ها وروزهاى هر يك از آن تواريخ معلوم

I

باشد وبعضي مجهول

وآن دو فصل است :

فصل أول : در تصحيح دو تاريخ مقترن از يكديگر ، I

فصل أول : در تصحيح دو تاريخ مقترن از يكديگر ،

I

چنان كه از تاريخ أول ، سال‌ها معلوم باشد وماه‌ها وروزها مجهول واز تاريخ دوم ، سال‌ها

I

مجهول بود وماه‌ها وروزها معلوم

پس ماه‌هاى تامه را بسط كنيم به أيام ، وأيام ماه ناقص بر أو افزاييم

I

تا أيام حاصل آيد از سال ناقص از تاريخ دوم . آن گاه سال‌هاى تامهء تاريخ أول را أيام كنيم به عمل يا

I

به جدول ، وأيام ما بين التاريخين را بر أو افزائيم اگر تاريخ دوم مقدم بود ؛ واز أو كم كنيم اگر تاريخ أول

I

مقدم باشد تا أيام تاريخ دوم حاصل آيد . آن را مرفوع گردانيم به سال‌هاى آن تاريخ ، وآنچه باقي ماند از آن

I

أيام آن را محفوظ خوانيم .

پس نظر كنيم به أيام سال ناقص تاريخ دوم ؛ اگر محفوظ را از آن كم مىتوانيم كردن ،

I

از آن كم كنيم تا أيام سال ناقص تاريخ أول حاصل آيد . آن را به شهور آن تاريخ رفع كنيم تا از اين عمل

I

سال‌هاى تاريخ دوم وماه‌ها وروزهاى تاريخ أول معلوم گردد . واگر محفوظ را از أيام سال ناقص

I

تاريخ دوم نقصان نمىتوان كردن ، آن را از أيام يك سال تاريخ دوم نقصان كنيم ويك عدد بر سال‌هاى

I

تاريخ دوم افزاييم به جهت آن نقصان تا سال‌هاى ناقصهء تاريخ دوم حاصل شود . وباقي را با أيام

I

سال ناقص تاريخ دوم جمع كنيم تا أيام سال ناقص تاريخ أول حاصل آيد . آن را مرفوع گردانيم

I

به شهور تاريخ از أول تا ماه‌ها وروزهاى تاريخ أول حاصل آيد .

پس از اين عمل ، هر دو تاريخ

I

به تمامى معلوم گردد ؛ زيرا كه سال‌هاى تاريخ دوم وشهور وأيام تاريخ أول معلوم شده باشد . مثالش

I

از وجه أول فرض « 1 » كرديم : تاريخ أول رومى وسال‌هاى أو معلوم اين 1586 ، وتاريخ دوم عربى

I

پانزدهم ذوالحجه . پس أيام مرفوعهء سال‌هاى رومى گرفتيم اين / ب‌م‌مح‌ما . چون تاريخ أول مقدم بود ،

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] قرض