زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٨

[ مقدمه ]

وتحقيق اعمال مواليد وتحاويل ، به قدر وسع وامكان كوشيده ؛ على الخصوص در اصلاح عمل مطارح

I

شعاعات بطلميوس كه أصحاب اين صناعت را سهوى عظيم افتاده است در آن عمل . همانا

I

خللى كه بدان راه يافته است از نقل ناقلان بوده باشد وتصحيح اين عمل بر أهل اين صناعت ، واجب ولازم است .

I

زيرا « 1 » كه معظم‌ترين دلايل كميت عمر مولود ، بدان منوط است وفروع آن دلايل ، بر آن مربوط .

وبه جهت تربيت

I

اعمال مواليد وتحاويل ، دستوري ساخته چنان كه هيچ كس از أصحاب اين علم ، تعرض به آن نرسانيده است

I

وتعريف وتقسيم اعمال هر يك را در مقام أو ، متعرض شده . وبعضي اعمال را كه صعوبتى در آن بود به مثال‌هاى

I

واضع ، موشح گردانيد . وهر يك به قواعد برهاني وموازين امتحانى مؤكد كرد تا خطا وزلل را به وقت اشتغال « 2 »

I

در آن اعمال ، مجال نباشد .

ودر جميع أمور ، طريق ايجاز واختصار را رعايت نمود بر وجهي كه نه ايجاز ، مخل باشد

I

ونه اطناب ، مخل . چنان كه متعلمان را در بحث واستكشاف آن ، ملالت نباشد . ونيز مبتدى را مرشدى

I

بود در أهم مسائل ، ومنتهى را ممد در أعظم فضايل آن . وعرض اين ضعيف آنكه فايدهء اين كتاب ، عام باشد

I

چنان كه متعلم در ادراك مسايل أو متوقف نشود ومتحير نگردد ، چنان كه يكى از أفاضل زمان ما زيج ايلخانى را

I

شرحي نوشته است وآن را كشف الحقايق نام نهاده كه حقيقت هيچ مسئله‌اى از آنجا منكشف نمىشود

I

وآن شرح به هزار بار از متن ، دشوارتر است . ومواضعى را كه محل نظر است فرو گذاشته وتعرض به آن

I

نرسانيده . گوئيا مگر آن بزرگ را عرض اظهار فضل خود بوده است نه تفهيم خلق .

اميد به كرم عميم والطاف

I

حميم بزرگانى كه اين رنج به شرف مطالعهء ايشان مشرف شود ؛ آنكه اگر بر خللى يا زللى اطلاع افتد آن را بذيل

I

عفو پوشند ودر اصلاح آن كوشند . وچون ذكر اين تصنيف وبيان اين تأليف ، به تربيت وافر . . .

I

أعظم ، مالك رقاب الأمم ، مستخدم أرباب السيف والقلم ، ناشر الإحسان والكرم ، شهريار إيران ، خسرو

I

آفاق ايسن ، قتلغ بن زنگى « 3 » بن سنباء بن طارم بن طغرل بن قليج « 4 » بن سنقور بن كنجل بن طوشيوقا

I

بن التارمان - طاب مثواه - وبه عنايت ظاهر مخدوم جهانيان ، صاحب صاحب‌قران ، خدايگان وزراى

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] زير ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] استغال ( 3 ) . [ در أصل نسخه : ] رنگى ( 4 ) . [ در أصل نسخه : ] قليح