تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — الصفحة ٠.٨٨

پيشگفتار

وملاحظه ميفرماييد كه « سال بزرگ عطارد » 76 سال است ، ودر همين تكّه از رسالة الفهرست بيرونى ميگويد كه به هنگام خواب ديدن ، 61 سال تمام سنّ داشته است .

پس رابطهء بالا ، چنين ميشود :

واين بدان معنى است كه تعداد سالهاى شمسي كه از تبديل فلان تعداد ماه قمري حاصل آمده بوده كه به اضافهء سنّ بيرونى به هنگام خواب ديدن ، معادل سال بزرگ عطارد شده ، 15 سال شمسي بوده است .

2 . اين 15 سال شمسي ، بعد از آن است كه بيرونى 5 ماه ونصف ماه ( 15 روز ) از آن كاسته است . پس سال وماه شمسي كه بيرونى از تحويل ( تبديل ) فلان تعداد ماه قمري به سال وماه وروز شمسي به دست آورده بوده ، 15 سال و 5 ماه و 15 روز بوده است .

3 . عرض ميكنم كه 15 سال و 5 ماه و 15 روز شمسي ، معادل 5640 روز ميشود :

5640 - 15 + ( 30 * 5 ) + ( 365 * 15 ) بيرونى فلان تعداد ماه قمري را به سال وماه وروز شمسي تبديل كرده است . حال اگر ما ، سال وماه وروز شمسي را به ماه قمري تبديل كنيم ( يعنى عكس كارى كه بيرونى كرده است ) ، با عنايت به اينكه يك ماه قمري 53 / 29 روز است ، خواهد شد 53 / 29 * 191 - 5640

يعنى فلان تعداد ، ماه قمري كه بيرونى به سال وماه وروز شمسي تبديل كرده ، معادل 191 ماه قمري بوده است .

4 . در اين صورت عبارت « مائة وسبعين » ( 170 ) در متن موجود رسالة الفهرست غلط

و