تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — الصفحة ٠.٧٣

پيشگفتار

مقاله هشتم آن بحث ميكند از سهام احكام نجومى .

هريك از مقالات هشتگانهء المدخل الكبير ، بر حسب اقتضاى موضوع ، به فصول متعدّد تقسيم شده است .

كتاب المدخل الكبير إلى علم أحكام النّجوم را عليمحمّد ( فرزند محمّد صالح نيشابورى ) ، در ربع آخر سال 1231 هجرى قمري ، براي محمّد ولى ميرزا قاجار ، پايخوان ولغت به لغت ، به فارسي ترجمه كرده است .

مقالهء ششم كتاب المدخل الكبير در سى وسه فصل سامان يافته است :

فصل اوّل در بيان طبايع بروج وحالات آنها وآنچه طلوع ميكند در وجوه آنها از صورتها .

فصل دوم در بيان مطالع بروج در خطّ استوا ودر أقاليم سبعه بنابر آنچه گمان كرده‌اند ، آن قول ثئون است .

فصل سيم در بيان تناظر درجهاى فلك .

فصل چهارم از برجهايى كه با يكديگر دوستند وآنهايى كه دشمنند وآنهايى كه مستوية الطّلوعند وآنها كه معوّجة الطّلوعند ومظلمه ومطيعه بعضي از براي بعضي وغير مطيعه .

فصل پنجم در بروجى كه متّفقند در منطقه ومطالع ومتّفقه در طريقت .

. . .

فصل سى ودويم در بيان قسمت طبايع أشياء .

فصل سى وسيوم در بيان علّت أرباع يك روز ويك شب .

چنان به نظر ميرسد كه فصل اوّل مقالهء ششم المدخل الكبير ، از كتبي سريانى وهندى وفارسي ، واز جمله از تنكلوشا ، كه هريك بنا به باور زمان وجامعهء خود ، صوري را در هريك از درجات بروج توهّم كرده وبراي هريك از آن صور توهّمى خواصّ وتأثيراتى را قائل شده بودند ، اقتباس شده است .