تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — الصفحة ٠.٣٩

پيشگفتار

چنانكه ، حتما ، خواننده به فراست دريافته است ، اعتقاد به تأثير كواكب در زندگى روزمرّهء ايرانيان ، لا أقل تا انقلاب مشروطهء إيران ، يك باور استوار وقابل اتّكاء تلقّى ميشد وسراسر ادبيّات إيراني ونيز تلقّيها وتحليلهاى تاريخي كهن ، با عنايت واستناد به احكام نجومى شكل ميگرفت .

كاووس كي ، در زراتشتنامه ( مولود زرتشت ) كه به شرح تولّد وبالش زرتشت ، وپيشگوييهاى أو ميپردازد ، در مورد تولّد زرتشت از شكم دغدو ، ميآورد :

« روايت كُنَد موبدِ روزگار * كه بگرفت : دغدو به زرتشت بار

چو شد پنج ماهه زنِ ره‌شناس * فزونى بر أو بيست روز از قياس

يكى شب چنان ديد دغدو به خواب * كه ابرى برآمد چو پرّ عقاب

به گِردِ سرايش ببست آنچنان * كجا تابِ خورشيد شد ز أو نهان

بر أو روزِ روشن چو شب تيره كرد * به خواب اندرون چشمِ أو خيره كرد

هميديد از آن ابر باران روان * ز هر جنس كآندر جهان از ددان

ز شير وپلنگ وز كفتار وگرگ * ددانى همه سهمناك وسترگ

پلنگانِ دشتى ، نهنگانِ آب * بباريد در خانِ أو ز آن سحاب

هم از اژدها وهم از يوز وببر * چو باران بباريد از آن تارة ابر

ددانى دگرگونهء رنگرنگ * همه تيزدندان ، همه تيزچنگ

يكى ز آن ددان آنكه بُد خيره‌تر * كه اندر ميانشان نبُد ز أو بتر

برِ دغدو آمد پُر از باد ودَم * به چنگال بدريد أو را شكم

كشيدش به بيرون زراتشت را * كه تا بردرَد ز أو سر وپشت را

گرفته به چنگال ميداردش * بدان تا به يكباره أو باردش

ددان گِردِ آن دد فراز آمده * خروشان چو مَردم گداز آمده .

چنين گفت دغدو ك : « - از آن رنج‌ودرد * هميخواستم بانگ وفرياد كرد