تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — الصفحة ١٩١

در بيان خرمن بستن ماه

گر برآيد به چرخ قوس قزح * هست ز آن نزد خَلق سود وفَرَح

گر بوَد آفتاب شرق بدان * أو به مغرب برآيد از دوران

390 وار به مغرب بوَد ، بدان بيشك * سوى مشرق برآيدش حَط وحَك

گر برآيد كمان پس از باران * دان كه خواهد گشاد ابر جهان

وار شود پيش از آن مَطَر پيدا * حُكمِ باران بكُن مشو شيدا

گر تمامِ كمان شود ظاهر * دان كه ابر است قادرِ قاهر

وار بوَد بيش وكم ، ضميرِ حكيم * حكم چندان كُنَد در آن إقليم

395 آنكه اين را بيان توانَد كرد * پيش وپس ، حُكمِ اين توانَد كرد

گر ز دَوران چرخِ دايره‌وار * كرد خورشيد وماه سلك سوار

گر بوَد ماه در زيادت نور * پاك از نحس واز شقاوت دور

دان كه خير وصلاح خواهد بود * كار عالَم فلاح خواهد بود

440 وار بوَد نورِ جرمِ أو نقصان * اوفتاده به غربت نحسان

دان كه آن دور گِرد بر گردش * بىفسادى نباشد از گردش

وار بود زايد ونظر منحوس * بر زيادت شود فساد وفسوس

وار بوَد ناقص ونظر مسعود * فتنه كمتر شود به عالَم زود

نزد هركس كه حكمِ دايره راند * شكلِ اين را طريقِ دايره خواند

405

گويد آن را حكيم أفلاطون * ماه خرگه زده است بر گردون

خوانَد اين سرّ هم از كتابِ فلك * حلقه كرده است آفتاب وملك

كرده حلقه ، گر حلقه پيوسته * كارهاى جهان بوَد بسته

وار بوَد فُرجه‌يى ، فتاده شود * كار بسته همه گشاده شود