تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — الصفحة ١٤٦

پيوست 2 [ فرهنگ واژگان ] *

دورى : ظرف مدوّر با لبهء كوتاه . بشقاب بزرگ با لبه . سينى گرد كوچك .

دو سر گاو : دو شاخ گاو .

دوشاب : شيرهء انگور يا خرما يا توت كه بپزند .

دولاب : چرخى كه بدان دول ( دلو / سطل / كوزه ) بسته واز چاه يا رودخانه يا آبگير آب جهت زراعت كشند .

ديگپايه : سه‌پايهء فلزّى كه در اجاق آتش نهند وديگ را روى آن گذارند .

ديوار خسبيده : ديوار فروريخته .

ذراريح : حشرات پرندهء نيش‌زن بدبو .

رابنه : آنچه به هنگام سواري چهارپا بر ران پوشند .

راسو : جانورى كه آن را موش‌خرما هم گويند .

رخام : سنگ نرم سفيد يا زرد . مرمر .

رزمه : بسته . بقچه .

رطل : واحد وزن ( كيل ) كه در هرناحيه وزنى متفاوت داشته است . تقريبا معادل يك تن .

رفرف : فرش گستردنى . بساط گرانقيمت .

رفق : نرمى . ملايمت . مهربانى . محبّت . لطف .

رقه : چنانكه در متن آمده نام گونه‌يى لاك‌پشت است .

ركو : قطعه پارچه يا چرم فرسوده . لته . كهنه .

زنده : ابزارى كه درودگران ( نجّاران ) بدان چوب وتخته را به منظور صاف وهموار كردن بتراشند .

رودگانى : أمعاء حيوان . آنچه در رودهء دام وآدمي باشد .

ريحان شيوخ : گلى است كه آن را مرو نيز خوانند .

ريسه : رشته . تعدادى چيز ( همچون منگولهء زرّين وسيمين ، خرمهره ، انجير ، . . . ) كه پشت سر هم به رشته كشيده شده باشد .

ريمن : پليد . كثيف . چركين .

زباده : جانورى گوشتخوار ، تقريبا به بزرگى گربه ، از پستان آن ماده‌يى خوشبوى به دست ميآيد .

زبانهء ترازو : شاهين ترازو .

زرابيان : صنعتگرانى ( همچون نقّاشان ) كه در صنعت خود از زرآب ( طلاى حلّ كرده ) استفاده ميكنند .

زرنيخ : معدنيى است كه يكى از تركيبات آن گوگرد است وچون با آهك بياميزند وبا آب خمير كنند موى بدن را بسترد .

زعفران شاخ : زعفران خرد ( نرم ) نشده .

زنّار : دانه‌ها ( از چوب ، شيشه ، سنگ ، گل ) به رشته كشيده شده كه ترسايان بر كمر بندند يا از گردن آويزند يا به دست گيرند .

زنقولا : چنانكه در متن آمده نام مرغى ( پرنده‌يى ) است .

زور : آبى كه بر آن دعا خوانده وتقديس شده باشد .

زهره : كيسه‌يى كه به جگر حيوانات ( وآدمي نيز ) چسبيده ومحتوى صفرا است .

زيت : روغن . روغن زيتون .

زير : تارهاى باريك سازهاى زهى .