تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — الصفحة ١٤٤

پيوست 2 [ فرهنگ واژگان ] *

منادمت ومباشرت تخصيص يافته باشند .

خانفا : شهري بندرى در ساحل چين . اكنون آن شهر را « كانتن » ميخوانند .

خايسك : پتك وچكّش آهنگران .

خايهء بزغ : تخم قورباغه .

خايهء مرغ : تخم ماكيان . بيضهء مرغ . تخم مرغ .

خبزدو : جانورى شبيه به عنكبوت وسوسك كه آن را سرگين‌گردان نيز گويند .

خد : روى ، چهره ، رخسار . صورت .

خرّازى : فروشندهء أجناس مصنوع خرد همچون آينه وقلمتراش وچاقو وحقّه ، ونيز وسايل بزك همچون شانه وعطر وصابون .

خراس : گونه‌يى از آسيا براي آرد كردن غلّات كه به چارپا ( وعمدة خر ) گردش ميكند .

خراطين : كرم خاكى .

خربق : گياهى كوتاه بالا كه دو گونهء سياه وسفيد دارد . برگش به برگ درخت چنار ماند ومصرف دارويى دارد .

خرتوت شامي : توت درشت سياه ترش‌مزه .

خرط كردن : تراشيدن ، شكل برآوردن روى أشياء . خرّاطى كردن .

خرفه : گياهى است كه آن را « پرپهن » نيز خوانند .

خرقه مرهم : مرهمى كه با گياه خرفه سامان دهند .

خرقه : هر پوشاكى كه از پيش گريبان چاك باشد . پوشاك كهنه وفرسوده كه خرقه شده باشد .

خروار : آن مقدار بار كه يك خر بتواند آن را حمل كند .

خريطه : كيسه‌يى ( عمدة از چرم ) ولى نه‌چندان بزرگ كه با بندى به أطراف آن باز وبسته شود .

خز : پوست خز ( جانورى همچون سمور ) كه از آن پوستين ميدوختند .

خزير : بازماندهء سنگ معدن كه پس از گداختن وگرفتن فلزّ آن ، باقي بماند .

خسيس : پست ، دون ، بىارزش .

خشت پخته : آجر .

خشخاش : آنچه سخت ريز وخرد شده باشد .

آنچه از خش انداختن به چوب يا فلزّ فرو ريزد .

خشكار : آردى كه خوب بيخته نشده ومقدارى از سبوس همراه آن باشد . گونه‌يى رشته برشتهء مخصوص گيلانيان كه در ميان آن مغز گردو ، شكر وهل گذاشته ، پس از برشته كردن در روغن ، در شكر آب گرم خيسانده وميخورند .

خصى : خايه كشيده . خادم حرمسرا . خواجة .

خطّهاى هندى : شكل نمايش اعداد ( 1 ، 2 ، 3 ، . . . ) كه نخستين بار هندوان ابداع كردند .

چرتكه .

خفره : زن جوان وخوش‌تن وشرمگين .

خلخال : حلقه‌ها وزنجيرها از فلزّات كه براي زينت به مچ پا آويزند .

خلق : تركيب ، شكل ، شمايل .