كهكشانها در قرآن ( فارسي ) — الصفحة ١٦٨
انقباض يك ستارهء منفرد
( در اين مرحله جنين ستاره در درون مدار عطارد نزديكترين سيّاره ) جاى مىگيرد . همه اين فروريختن تنها چندصد سال طول مىكشد كه با معيارهاى نجومى زمان بسيار كوتاهى است .
جنين ستاره در نمودار
H . R
ناگهان جهش مىكند واز حالتي سرد وكم‌سو به حالتي كاملا درخشان وگرم تبديل مىگردد . با وجود اين بايد به خاطر داشت كه جنين ستاره منفرد ومجزا نيست ، بلكه هسته متراكم ابر گاز وسيعترى را تشكيل مىدهد . از اين جهت تحول آن كمي پيچيده‌تر از توصيف بالاست . جنين ستاره نخست به صورت هسته متراكمى در ابر به وجود مىآيد . هسته فرومىريزد ودر عين حال مقدارى از مادهء ابر احاطه‌كننده را به خود مىافزايد ( اين فرايند جرم‌افزايى نام دارد ) در آغاز عبور أشعة به بيرون از هسته نسبتا آسان است ، ولى با افزايش چگالى مركزى مادة در اين نواحي كدرتر مىشود .
بنابراين دماى مركزى نيز افزايش مىيابد وانقباض كندتر مىشود . تا اينكه مولكولهاى ئيدروژن به شرحي كه گذشت شروع به شكستن مىكنند . در همهء مدتي كه هسته منقبض مىشود مادهء بيشترى از ابر أطراف را به خود جذب ومىافزايد .
شكل 4 - 5 : مسير يك جنين - ستاره‌اى در حال انقباض ( به جرم
M
1 ) در نمودار هرتسپرونگ راسل .
بنابراين جرم پايانى آن خيلى بيشتر از جرمي است كه در مراحل أول داشت . به عنوان مثال هسته‌اى كه سرانجام خورشيد را به وجود آورد صدهزار سال پيش از شروع جرمي به اندازهء
MO
2 / 1 داشت . « 1 »
( 1 ) تحول ستارگان ، ص 101 .