إرشاد القلوب ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٨

باب يازدهم توبه و شروط آن

براى كسانى كه كارهاى بد را انجام مىدهند ، و هنگامى كه مرگ يكى از آنها فرا مىرسد مىگويد : الآن توبه كردم ! توبه نيست ، ( 1 ) و نه براى كسانى كه در حال كفر از دنيا مىروند .

4 - * ( وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِه وَيَعْفُوا عَنِ السَّيِّئاتِ ) * ( 2 ) اوست كسى كه از بندگانش توبه را مىپذيرد و از گناهان درمىگذرد .

5 - * ( غافِرِ الذَّنْبِ وَقابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقابِ ) * ( 3 ) : بخشندهء گناه و پذيرندهء توبه و داراى عذاب سخت است .

پس توبه در واقع واجب است ، هم توبهء از ارتكاب گناه و هم توبه از سستى در انجام واجبات .

اگر توبه مربوط به حقّ خدا باشد مانند نخواندن نماز و ترك روزه و حجّ و زكات و ساير حقوق واجبهء الهى كه مربوط به خود انسان و بدن او مىشود ، در صورت قدرت ، انسان بايد هر چه زودتر توبه را انجام دهد و از اخلال در امر واجبات پشيمان باشد و تصميم بگيرد كه ديگر آن كارها را تكرار ننمايد و اگر توبه مربوط به حق مردم باشد ، بايد حق را به صاحب آن برگرداند و اگر مرده باشند ، حق را به ورثهء آنها بدهد .

و اگر حق از بين رفته ، مشابه آن را بدهد ، ( 4 ) ( مثلا گندم بوده و خورده شده ، بايد پول آن را به صاحبش برگرداند ) و اگر صاحب حق وارث ندارد ، در صورت دانستن مقدار آن ، از سوى

( 1 ) علَّامه شعرانى : الاشراط جمع شرط بالتحريك و هو العلامة : اشراط جمع شرط به معناى نشانه‌هاى مرگ است . ( 2 ) شورا / 24 ( 3 ) مؤمن / 2 ( 4 ) علَّامه شعرانى : فمثله : يعنى اگر مال به عينه موجود نيست مثل آن را بدهد .