منتخب مكاتيب قطب ( فارسى ) — الصفحة ١٠١

تفاوت گفتار و نوشتار

مكتوب

مكتوب 15

بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم

مكتوب الخطابِ و الكتاب

مِن عبداللَّه قطب بن محيي إِلى وليّي في اللَّه شيخ الإخوان شمس الملّة و الدّين محمّد أبي سعيد .

تفاوت گفتار و نوشتار

تفاوت گفتار و نوشتار

امّا بعد ؛ دريغ كه صحبت با كتابت شد و خطاب با كتاب گشت . كجا شد آن كه ديدار اخوان ديدى و از شجرهء گفتار ، ثمرهء كردار چيدى ؟ امّا خاموش ! كه اگر صحبت انس‌آميز است ، كتابت شورانگيز است . و اگر خطاب سبك روح است تا مخاطب در آيد ، كتاب گران بار است تا مخاطب بر آيد . خطاب تصرّف انگيزد و از كتاب ترقّى خيزد . پس حكمت الهى در تربيت سالك اقتضاء آن كند كه وى را گاه دور افكند تا كتاب مباشر تربيت او شود و گاه نزديك سازد تا خطاب مخالط احوال او گردد كه از اين دو تمامى كار سالك صورت بندد . « وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ » . « 1 »

و اين جا شما را از دقيقه‌اى آگاه كنم در تفاوت خطاب و كتاب :

بدانيد كه اگر متكلّم اعلى است از مخاطب ، كتاب او مؤثرتر است از خطاب او براى آن كه در حين مخاطبه ، مخاطب در برابر است و دل متكلّم به مثابه آيينه ، هر آينه عكس كثافت و برودت او بر دل متكلّم افتد

( 1 ) . و هر چيز را در نزد او مقدارى معين است . او از غيب و شهود آگاه ، و بزرگ و متعالى است . سورهء رعد ، آيهء 8 .