دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٦٤

در بيان توجه عسكر دشمن شكر نادرى كرت ثانى بجانب داغستان بعزم تأديب لكزيهء زشت عمل

سمّ « 1 » در مزاج ايشان سمّ زعاف « 2 » آمده و اين هلاهل [ 1 ] « 3 » در طبيعتشان تأثير هلاهل [ 2 ] « 4 » بخشيد . « قالُوا سَواءٌ عَلَيْنا أَ وَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْواعِظِينَ » « 5 » ، و حشرات حسرات و هوام « 6 » هموم بر دل ايشان هجوم‌آور شد « كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ » « 7 » ، و مصدوقهء « إِنْ تَدْعُوهُمْ لا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا » « 8 » ، و منطوقهء « وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا وَلَّى مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْراً » « 9 » ، از آن جماعت بظهور آمد ، « لَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِيهِمْ خَيْراً لَأَسْمَعَهُمْ » « 10 » و بمفاد « إذا جاء القضاء ضاق الفضاء » « 11 » بتضييق مداخل و معابر و تشييد محاصن « 12 » و محاصر « 13 » پرداختند « لَلَجُّوا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ » « 14 » .

« شمخال » به اشارهء « فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَكْثَرَ

[ 1 ] - ط ، هلاهلها . [ 2 ] - ط ، زهر هلاهل . ( 1 ) - صلح ( ر ب ) . ( 2 ) - زودكش ( ر ب ) . ( 3 ) - آب بسيار روشن ( ر ب ) . ( 4 ) - زهرى را گويند كه هيچ ترياق علاج آن را نتواند كردن و در ساعت بكشد ( برهان ) . ( 5 ) - گفتند يكسانست بر ما خواه پند داده باشى يا نباشى از پند دهندگان . ( آيهء 136 سورهء شعراء ) . ( 6 ) - ج هامة به تشديد ميم ، جانور خزنده و گزنده ( ر ب ) . و هوام هموم اضافهء تشبيهى است . ( 7 ) - همچنين مىنمايد ايشان را خدا كرده‌هاشان را حسرتها برايشان ( از آيهء 162 سورهء بقره ) . ( 8 ) - اگر بخوانيدشان نشنوند و اگر شنيدند اجابت نكنند ( از آيهء 15 سورهء فاطر ) . ( 9 ) - و چون خوانده شود بر او آيتهاى ما روى گرداند تكبير كنان گويا كه نشنيد آن را گويا كه در دو گوشش گرانيست ( از آيهء 6 سورهء لقمان ) . ( 10 ) - اگر دانسته بود خدا در ايشان خيرى هرآينه شنوانيده بود ايشان را ( از آيهء 23 سورهء انفال ) . ( 11 ) - اذا حان القضاء . . . ( مجمع الامثال ) . ( 12 ) - ج محصن بكسر اول و سكون دوم و فتح سوم ، قفل ( ر ب ) . ج محصن بفتح اول و سوم ، پناه جاى . ( 13 ) - ج محصر بفتح اول و سوم و سكون دوم ، حصار جاى . ( 14 ) - هرآينه بستهيند در زياده‌رويشان حالى كه كه حيران باشند ( از آيهء 77 سورهء مؤمنون ) .