دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨

[ مقدمه ]

دلكشش ، خوش‌تر از استماع اغانى « 1 » و استمتاع « 2 » از غوانى « 3 » . هر لفظى از آن تكيه‌گاه شاهد نكته ، و فحواى « 4 » « العلم نقطة » « 5 » . محوى « 6 » هر نقطهء گرد بالش « 7 » دواير حروفش ، و شيزهء « 8 » دوشيزگان فكر ، و غرفات نكات « 9 » بيان [ 1 ] و نكات « 10 » بنانش جلوه‌گاه مرمورات « 11 » مرموزات « 12 » افكار بكر .

هر معنى مغنى « 13 » معبّى « 14 » در لفظش ، آب‌حياتى در ظلمات سياهى « 15 » و ماهيّت هر حرفش ، اوج فصاحت را ماهى [ 2 ] تابان ، بروجه ، كما هى « 16 » .

ليلى [ 3 ] وشان « 17 » عبارات غريبهء عربيّه‌اش ، در سياه خيمهء مداد « 18 » ، « حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ » « 19 » اند كه در نجد « 20 » ورق ، طناب در طناب پيوسته « من »

[ 1 ] - عت ، اين كلمه و كلمهء قبل او را ندارد . [ 2 ] - عت ، ماهى است . [ 3 ] - عت ، نو ، ليلا . ( 1 ) - ر ك : ح 23 ص 11 . ( 2 ) - لذت بردن ، بهره‌مند شدن . ( 3 ) - ج غانيه ، زن زيباى بىنياز از زيور . ( ر ب ) . ( 4 ) - ر ك : ح 15 ص 6 . ( 5 ) - اين عبارت مأخوذ از مضمونى است بدين‌سان : العلم نقطة كثرها الجاهلون . آقاى فروزانفر فرمودند در مأخذى بدين‌سان ديده‌اند : العلم نقطة كثرها جهل الجهلة . هجويرى در كشف المحجوب ، سخنى را از ابراهيم خواص آورده است كه قريب همين مضمونست : العلم كله فى كلمتين لا تتكلف ما كفيت و لا تضيع ما استكفيت . ( كشف المحجوب ص 193 ) در كتب حديث مأخذى براى آن يافت نشد . ( 6 ) - گرد كرده . فراهم‌شده ( ر ب ) . پر . ( 7 ) - بالش استوانه شكل ، متكا . ( نف ) . ( 8 ) - نازبالشهاى پرپنبه ( ر ب ) . ( 9 ) - ج نكته ، بضم اول ، در تداول فارسى ، سخن پاكيزه و لطيف كه هركس آن را نداند ( نف ) . ( 10 ) - ج نكته ، خجك ، نقطه ، نشانى كه با سر چوب يا با انگشت دست در زمين گذارند ( برهان ) . ( 11 ) - ج مرموره ، دختر نرم و نازك و لرزان اندام از نشاط ( ر ب ) . ( 12 ) - ج مرموزه ، بيان شده برمز ( 13 ) - افا باب افعال ، بىنيازكننده . ( 14 ) - امف باب تفعيل ، تعبيه شده ، آماده شده . ( 15 ) - آب‌حيات استعاره از معانى لطيف و ظلمات استعاره از مركب است و در آن تلميحى است به داستان ذو القرنين و آب‌حيات . ( 16 ) - چنان كه هست . ( 17 ) - ج و ش ، پسوند شباهت ، مانند ليلى همانند ليلى . ( 18 ) - اضافه مشبه به بمشبه . ( 19 ) - حور ( ج حوراء . ج فارسى حوريان ) بازداشته شده ( به حجله در ) در خيمها ( آيهء 72 سورهء الرحمن ) ( 20 ) - زمين بلند . در كلمات ليلى ، عربيه ، سياه خيمه ، مقصورات فى الخيام رعايت صنعت مراعات النظير شده است .