سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٧
مقالهء دهم :
نزد پادشاه ، و اساس و دستگاه برپا داشتن آنها و بردن نامهء شاهنشاه و گذرانيدن اسباب هدايا ، و ساير مواد در همين خصوص چند يوم قبل از اين نزد صاحبى ايلچى آورده بودند . و صاحبى بسيار فقرات از آن را جرح و تعديل كرده ، به آنها داده بودند ، كه مجددا نوشته بياورند . اين روز آورده تسليم صاحبى نمودند . و هر چه را قبول نكرده بودند آنها نيز از آن بيرون كرده ، به نحوى كه منظور بود قرارداده بودند .
صاحبى ايلچى دستورالعمل مذكور را گرفته مطالعه نمودند و قبول رفتن فردا را بحضور پادشاه كرده ، آنها به منزل خود معاودت نمودند . صاحبى ايلچى پيشخدمتان سراى پادشاهى را حكم فرموده ، رفته به قدر چهل مجموعهء طلا و نقره و مطلا به جهت بردن اسباب هدايا آوردند . و اسباب مذكور را كه از مقولهء هر نوع جواهر آلات و شالهاى ممتاز و زريهاى مقبول و شمشيرهاى پادشاهانه و غير آن‌كه گذاشتن آنها در مجموعه‌ها لازم بود ، در آنها چيده و گذاشته ، و باقى هدايا را نيز از مقولهء فيل‌هاى كوه‌پيكر با تخت زرنشان و پرده‌هاى زرتار و جل‌هاى زرى ، و اسبان و ماديان‌هاى تازىنژاد عربى .
با جل و افسار و اسباب طلا و نقره ، و قالى « 1 » هاى متعدد هر اتى و ساير آنها را نيز تنقيهء تمام و آراستگى مالاكلام داد ، كه يوم بعد برداشته ، به حضور پادشاه برده باشند .
جميع تفصيل اسباب هدايا كه در آن روز بعد به دربار پادشاه ذيجاه برده شد از اين قرار است كه تمامى آنها را ايتام و عمله‌جات صاحبى ايلچى ، در كمال آرايش بر سر دست گرفته :
- فيلان بانضمام تخت و جل و اسباب زرى دوزنجير .
- اسبان تركمانى و عربى بانضمام جل و رشمه و افسار طلا و نقره ده عدد
- ماديان عربى و كره به انضمام اسباب و رشمه و افسار طلا و نقره سه عدد
- تسبيح مرواريد « دانه » درشت ممتاز يكصد رشته .
- زمرد آويز بسيار درشت چهار قطعه
- مرواريد آويز گوشوارهء درشت هفت زوج « 2 »
- فادزهر به انضمام قوطى طلا دو عدد
- موميائى به انضمام قوطى طلا سه عدد
- جعبهء تصوير عمل ايران چهار عدد .
- هزار بيشه جهت اسباب ، عمل اصفهان . چهار عدد
- قلمدان عمل قديم . چهار عدد
- شال رضائى دوربوتهء فرد اعلا و ابرهء بوته شاهى و چهار حاشيه قبه‌دار و لحاف و غيره سى طاقه
- زرى مقبول عمل اصفهان شانزده توپ
- شمشير فرد خراسانى كه مهر امير تيمور و پادشاهان قديم را مىداشت به انضمام بند ياقوت و « غلاف مرصع » سه قبضه
- قالى « 1 » هراتى اعلا بلندقد چهار تخته .
( 1 ) - متن : غالى . ( 2 ) - مج : دانه .