جامع التواريخ ( تاريخ بنى اسرائيل ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢٥
مقدّمه [ كارل يان ]
مىتوانست مطرح باشد ، امّا حتّى با بررسىهاى دقيق دربارهء محتواى فصل‌هاى 1 تا 5 ، فقط مىتوان استفاده از 23 كتاب را به‌طور مسلّم به اثبات رساند كه عبارتند از : 5 كتاب موسى يعنى
Pentateuch
و كتاب‌هاى ديگر :
يشوعا ،
( yoshu'a )
قاضى ، سموئل ( 2 ) 7 ايشعيا ،
Isaiah
حزقيال ،
Ezekiel
دانيال ، يوناه ، و مكابر
Makkabaer
( 2 ) كه اين كتاب‌ها پيرو سنّت تلمودى ، همراه
Hasmonaer
ناميده مىشود 12 .
از آنجا كه در مورد هر دو كتاب آخر ، ضمنا مجعول ، نمىتوان استفادهء بلاواسطه را به اثبات رساند ، امكان دارد برخى از داده‌هاى آنها مستقيم يا غير مستقيم از طريق فلاويوس ژوزفوس
( Flavius Josephus )
راه خود را به سوى رشيد الدّين يافته باشد . از اين همه نتيجه مىشود كه فقط 21 كتاب به عنوان منابع انجيلى مورد استفادهء نويسندهء ما قرار گرفته است .
اين مطلب كه آيا ذكر منابع براى رشيد الدّين صرفا ماهيّتى عمومى داشت ، يعنى لزومى به كامل كردن آن نمىديد ، يا اينكه او در اصل در نظر داشت كه مصالح تاريخى ديگرى ، شادى كتاب مجعول
Judith
را نيز مورد استفاده قرار دهد ، در نهايت در حدّ حدس و گمان باقى مىماند . در رابطه با ديگر منابع مورد استفادهء رشيد الدّين ، به ويژه آن مطالبى كه در فصل‌هاى پنجم و ششم انعكاس يافته است ، در حال حاضر به هيچ‌وجه نمىتوان نظرى قطعى ارائه داد . فقط تا اين حدّ مسلّم است كه اين منابع منشأ خاخامى داشته يعنى متعلق به منابع تلمودى ،
Midrash
و
Haggada
بوده است 13 .
اين روايات يهودى متأخّر كه در آنها اغلب تاريخ و اسطوره تنگاتنگ با يكديگر درآميخته است ، احتمالا به قلمرو تخيّل ( فانتزى ) تعلّق دارد ، درست بدان‌گونه كه در وقايع‌نگارىهاى قرون وسطى از نوع
« Josippon »
اثر يوزف بن گوريون گنجانده شده و در اثر رشيد الدّين نيز به انحاء گوناگون راه يافته است ، ضمن اينكه در اينجا روايات شفاهى نيز نقشى اساسى بر عهده دارد 14 .