كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى ) — الصفحة ٦١
فصل [ 3 ] چه‌كسى نظر در حقائق اشياء تواند كرد و صوفى و حكيم كيست ؟
در زمانهاى گذشته و در عهد حكماى بزرگ و دانشمندان سترگ حكمت را روال چنين بود كه اگر كسى نفس حيوانى خود را تهذيب نكرده و حيوانيت طبيعى خود را به پاكسازىهاى گوناگون از ناپاكىهاى لذات نپرداخته بود شروع در يادگيرى حكمت نمىكرد ، كه اگر چنين نكند خود گمراه شود و ديگران را گمراه سازد .
و بزرگان صوفيه و ارباب قلوب احدى را اجازه‌ى نظر و يا پرسش براى كشف اين امور نمىدادند ، مگر آنكه نفس خود را بدانسان كه ياد شد پاكسازى كرده باشد ، چه سنت خداوندى چنين مقرر داشته و در كتاب كريم فرمايد « 12 » :
« موسى را سى شب وعده نموديم ، و آن را به ده تمامت بخشيديم » .
شرح آن چنين بود كه موسى - على نبيّنا و آله و عليه السلام - درين شبها به عبادت ايستادى و روزهايش روزه گرفتى تا جانش صفا گرفت و ذاتش ورزيده گشت ، درين هنگام خداوند با او مناجات نمود و سخن گفت . و از پيامبر اكرم ( ص ) روايت شده است كه فرمود : « آنكه چهل روز خويشتن خود را براى خدا خالص سازد ، چشمه‌هاى حكمت از قلب او بر زبانش جارى گردد » . و در روايت ديگر آمده است : « قلبش را بگشايد و زبانش را به حكمت باز كند - حتى اگر الكنى زبان گرفته باشد - » .
ازين روست كه حكماء و صوفيه را لازم آمده تا اگر خواستار فتح ابواب حكمت و معرفت بر دانش‌پژوهانند ، سخت آنان را به انواع ورزشهاى نفسى و بدنى ورزيده گردانند و عقولشان را به اقسام آداب شرعى و حكمى پاك سازند تا نفوسشان صافى پذيرد و عقولشان پاك و اخلاقشان پاكيزه گردد ؛ چرا كه حكمت عروسى را ماند كه نشستگاهى خالى را خواستار است چون خود از گنجهاى اخروى است .
و حكيم اگر ورزشهاى لازم براى دانشجويان را نشناسد ، آن دربان ملك
( 12 ) - وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ . [ سوره اعراف 7 / 142 ]