جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى ) — الصفحة ١٣٨
فصل ششم سابقه تاريخى سيراف
رهبران مذهبى را در اماكن مقدسه چون مساجد مدفون ميساخته‌اند ، و بر آنها بر خلاف ديگر مردم سنگ قبر مينهادند « 236 » .
تشابه ديگر بين گورستان سيراف و رى در اين است كه در رى قبرها مهمتر و معتبرتر در بالاى دامنه كوه واقع بود ، و مردگانى كه در قسمتهاى پائين تپه به خاك سپرده شده بودند مقام و منزلت كمترى داشتند .
در گورستان سيراف نيز قبرها بزرگتر و وسيعتر كه بيشتر بر صخره‌ها كنده شده ، در ارتفاعات بالاى كوه قرار دارد ، و گورهاى پائين كوه و نزديك بدره كوچكتر و حقيرترند .
گذشته از سيراف در نقاط ديگر سواحل خليج فارس چون كنابا ، بتانه ، بردستان و تيس گورستانهاى كنده شده در سنگ بشيوه گورستان سيراف وجود دارد « 237 » .
آيا همه اين گورستانها گورستان يهوديان است ، و همه اين شهرها يهودىنشين بوده است ؟ .
بعلاوه در سراسر ايران در دل كوه‌ها ، مقابر ، مشاهد ، و آرامگاههاى امامزادگان ، اقطاب ، دراويش و بزرگان در دل سخت سنگ كنده شده و امروز زيارتگاه مردم است .
نتيجه آنكه كندن آرامگاه در سنگ يك سنت كهن ايرانى بوده ، و قرنها پيش و پس از مسلمان شدن ايرانيان در ايران عملى ميگرديده و به هيچ گروه يا قوم و دسته خاصى نيز ارتباط نداشته است .
گذشته از ادامه سنت شرايط اقليمى نيز در ايجاد گورستان سيراف مؤثر بوده است . سيراف قطعه زمين محدودى است كه بين دريا و كوه محصور است ، و بسبب داشتن ساحل صخره‌اى بسيار مناسب براى پهلو گرفتن كشتى ، در مدتى كوتاه بسرعت ترقى كرد و به صورت يك بندر بزرگ پر رونق درآمد . كمى مساحت
( 236 ) - تاريخ رى باستان ص 383 ج 1 آثار شهرهاى باستانى ص 427 . ( 237 ) - نگاه كنيد بكتاب آثار شهرهاى باستانى .