كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهاء الدين محمد العاملي ( فارسى ) — الصفحة ٥٠

فصل فى ماهية الذوات

بايد اول آيه از حق نهى و امر * غير مختص نه بزيد و نه بعمرو

ز استماع آن دوتا بارز شدست * شوق مكنونى كه در نيك و بد است

امر و نهى شرع و عقل و دين ز رب * شرط شوق اين و آن دان نه سبب

شرط اصلا محدث مشروط نيست * گر چه از بهر حدوثش بود نيست

گر نباشد بارش تام از سما * از زمين كى رويد اقسام گيا

760

گل بفيض عام رويد از زمين * ليك اين باشد چنان و آن چنين

آن يكى خارست ، آن يك گل بذات * هر يكى دارد ز ذات خود صفات

سنبل و گل بهر روئيدن دميد * خار و خس را بهر تون او آفريد

بارش اينها را چنين حالات داد * پس ببارش حال ذات از وى نزاد

گر نكردى فهم بگذر زين مقال * خويش را ضايع مكن اندر جلال

هر يك از موجود با طورى وجود * بهر او موجود شد انسان نمود

بود امر ممكنى از ممكنات * در ازل ممتاز از غيرش بذات

بود اما بودنى علمى و بس * حد علم ار چه نشد مفهوم كس

مأخذ كل قدرت بىمنتهاست * بىكم و بىكيف و اين و متى است

داشت از حق بهر حق را هم ظهور * خواهى ار تمثيل وى چون ظل و نور

770

ظل قدرت بود كل قبل الوجود * هم ز حق از بهر حق معلوم بود

چون معانيشان ز يكديگر جداست * گر تو ماهيانشان خوانى رواست

زانكه ماهيت ز ماهو مشتق است * زان بهر يك صدق تشبيه حق است

آنچه ميگويم همه تقريب دان * نيست جز تقريب در وسع بيان

اين بيانات و شروح اى حق‌شناس * جمله تمثيل و مجازست و قياس