كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهاء الدين محمد العاملي ( فارسى ) — الصفحة ٤١

حكايت

گفت حاشا اين سخن ديوانگان * اينچنين بىربط آمد بر زبان

پيش هر سبزه خرى ميداشتى * خوش بود تا در چرا بگماشتى

گر نبودى خر كه اينها را چريد * اين علفها را چرا ميآفريد

گفت قدسى : هست خر نى حلق را * حق منزه از صفات خلق را

570

پس ملك هر دم صد استغفار برد * گر چه وى را ناقص و جاهل شمرد

با وجود نفى اقرار وجود * چون علف خوارش تصور كرده بود

بىتجارب ازكيا را علم نيست * كز علف حيوان تواند كرد زيست

هان تأمل كن در اين نقل شريف * كه در آن پنهان بود سر « 1 » لطيف

عابد اول در ميان خلق بود * كسب آداب و عبادت مينمود

ورنه چون داند عبادت چون كند * بر چه ملت طاعت بيچون كند

در اوان خلطه را خلق جهان * ديده بود او ، آنچه ديده ديگران

بعد از آن كرد او تجرد اختيار * چون نديده به ز طاعت هيچكار

بود عقلش فاسد و ناقص ، ولى * نه فساد ظاهر و نقص جلى

مرد عابد ديده بد خر را بسى * هر يكى را ليك در دست كسى

580

گفت اينها خود همه از مردمست * هر يك از سعى خود آورده بدست

مالك ملك آمده هر كس بعقل * در تمسك دست ما را نيست دخل

چو نشد اينها جمله ملك ديگرى * پس نباشد حضرت رب را خرى !

او ندانسته كه كل از حق بود * جمله را حق مالك مطلق بود

هركرا ملكيست از ابناء اوست * هركرا ماليست از اعطاء اوست

نزع و ايتايش بوفق حكمت است * هركرا گه عزت و گه ذلت است

هركجا باشد وجود خر به كار * مىكند ايجاد از يك تا هزار

هرچه خواهد مىكند پيدا بكن * بيعلاج و آلت حرف و سخن

عقل عابد را چو اين عرفان نبود * با ملك كرد آنچنان گفت و شنود

( 1 ) - نخ : سرى