كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهاء الدين محمد العاملي ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٥
نظرات فلسفى ابن سينا
از آن آثار در امور طبى « 1 » و بقيه در حكمت « 2 » و ادبيات « 3 » است .
نظرات فلسفى ابن سينا
نظرات فلسفى ابن سينا
بطوريكه قبلا بيان شد ، حكيم كتابى بنام حكمت المشرقيه داشته است كه حاوى آخرين نظرات و آراء شخصى حكيم بوده است و متأسفانه از بين رفته ، از كتب ديگر ابن سينا ، تنها ميتوان فلسفهى مشائيين يعنى پيروان ارسطو را استفاده كرد و در اين صورت حكيم شارح نظرات ارسطو بوده است ، ولى بايد دانست كه اين فيلسوف بزرك نبوغ عجيبى در اين راه به كار برده و مشكلات بسيارى را آسان كرده است و گاهى نظرات مشائيين را اصلاح كرده است ،
بطور كلى ابن سينا ميگويد ، موجودات دو قسم هستند ، اول واجب الوجود كه عدم بر او محال است و علت اول است ، دوم ممكن الوجود كه عدم جايز است بر او عارض شود .
و ممكن را مركب از وجود و ماهيت ميداند و ماهيات را بجوهر عرض تقسيم مىكند .
و جوهر را شامل پنج قسمت ميداند كه عبارتند از :
جسم و دو جزء آن هيولى و صورت ، و عقل و نفس .
و عرض را شامل نه قسمت ميداند كه عبارتند از :
كم ، مانند عدد و سطح و حجم ،
كيف ، مانند رنك و بو و مزه و حالات نفسانى .
اين ، مانند بودن در خيابان .
متى ، مانند اينكه بگوئيم حافظ در قرن هشتم هجرى ميزيسته .
اضافه ، مانند نسبت پدر بپسر و عكس آن ،
وضع ، مانند خوابيده ، نشسته .
فعل ، مانند ساختن بنا خانه را .
انفعال ، مانند ساخته شدن خانه .
( 1 ) - مانند رسالهى نبض ، رسالهى قلب . ( 2 ) - مانند رسالهى نفس ، رسالهى معراجيه ، رسالهى اسرار نبوت ، رسالهى جوهر و عرض ( 3 ) - مانند قصهى سلامان و ابسال .