تاريخ اسلام ( عصر پيامبر اعظم ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٩

زمان نزول سورهء فتح

مانده بود ديگر نمىتوانست توحيد را منكر شود ، پس با پيروزيش بر آنان گويا گناهش در نظر آنان آمرزيده شده بود !

مأمون در اين‌جا گفت : اى اباالحسن شيرى را كه خورده‌اى حلالت باد ! « 1 »

زمان نزول سورهء فتح

زمان نزول سورهء فتح

قمى « 2 » و طبرسى « 3 » و راوندى « 4 » و حلبى « 5 » مىگويند كه سورهء فتح بعد از اتمام صلحنامه به وسيله پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و در اوائل بازگشت به سوى مدينه نازل شده است . و شيخ طوسى از قَتادة « 6 » و طبرسى از و جماعتى از مفسران « 7 » و از مُجمّع بن جاريهء انصارى بدون سند « 8 » اين را نقل كرده ، اما واقدى آن را به طور مستند آورده است . « 9 »

قمى نقل مىكند : رسول الله صلى الله عليه و آله هنگام حركت به سوى عمره ، اعراب بين راه را تشويق به همراهى با خود مىكرد ، اما هيچ كس با او همراهى نكرد . آنها مىگفتند : آيا محمد و اصحابش اميد دارند كه وارد حرم شوند در حالى كه قريشيان به كنار شهرشان رفتند و به جنگ با آنها پرداختند ؟ ! به حقيقت كه محمد و اصحابش هرگز به مدينه باز نخواهند گشت : پس از آن‌كه مسلمانان به سوى قريشيان در كنار شهرشان رفتند و از گزند آنها در امان مانده و با انعقاد صلحنامه‌اى بازگشتند ، گويى كه اين حادثه فتح و پيروزى آشكارى بود نسبت به آنچه كه مشركان و منافقان گمان مىكرده‌اند خداوند در سورهء فتح به اين مطلب اشاره كرده و فرموده است :

« سَيَقُولُ لَكَ الُمخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ

( 1 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 202 . ( 2 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 314 . ( 3 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 205 . ( 4 ) . قصص الانبياء ، ص 374 . ( 5 ) . مناقب ، ج 1 ، ص 204 . ( 6 ) . التبيان ، ج 9 ، ص 312 - 313 . ( 7 ) . مجمع البيان ، ج 9 ، ص 166 . ( 8 ) . همان ، ص 167 . ( 9 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 617 .