تاريخ فخرى در آداب ملكدارى و دولتهاى اسلامى ( فارسى ) — الصفحة ٤٤

شناختن نعمت خدا وظيفهء سلطان است

صورت چيزى هم از حق من خواهى كاست ؟ عمر گفت : نه . آن مرد گفت : پس به اين دوستى جز زنان شادمان نخواهند شد .

شناختن نعمت خدا وظيفهء سلطان است

شناختن نعمت خدا وظيفهء سلطان است

بر پادشاه لازم است اين نعمت خداوند را بشناسد كه وى را از ميان ساير خلق براى مرتبهء بلند پادشاهى برگزيده است ، و نيز چنين مقرر داشته كه ديگران از وى بترسند ولى او از ديگران بيم نداشته باشد . پس بايد پيوسته اين نعمت را به ياد داشته سپاسگزار آن باشد .

اما به ياد داشتن آن براى امتثال فرمان خداوند تعالى است كه فرموده است :

وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ [ 1 ] و اما سپاسگزارى ، براى درخواست نعمت بيشتر است ، زيرا كه خداوند فرموده است : لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ [ 2 ] .

نيز واجب است كه ميان پادشاه و پروردگارش معامله و سر و سرّى وجود داشته باشد كه جز خداوند كسى بر آن آگاه نباشد ، و همين معاملهء نهانى است كه از - پيش‌آمدهاى بد جلوگيرى مىكند . و اصل اين گفتار نزد همهء ارباب ملل و اديان مورد قبول و نزد حكما نيز پذيرفته و مقبول است ، نهايت بايد آن را بر حسب اعتقاد هر يك از ايشان در اين معنى تأويل كرد .

نيز لازم است پادشاه دعاهايى داشته باشد كه با آن به مناجات پروردگار خويش بپردازد ، و مفاد اين دعاها بايد طورى باشد كه شايستهء پادشاهان باشد ، و به كار عوام نيايد .

بد نيست در اين جا جمله‌اى چند از اين گونه دعاهاى سلطانى بياورم ، و اين از چيزهايى است كه من شخصا ابتكار كرده‌ام ، و گمان ندارم تاكنون كسى بدين معنى پى برده باشد :

[ ( 1 - ) ] سورهء ضحى ، آيهء 11 . [ ( 2 - ) ] سورهء ابراهيم ، آيهء 7 .