تاريخ فخرى در آداب ملكدارى و دولتهاى اسلامى ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٨

وزارت ابو القاسم عبيد اللّه بن محمد بن عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان :

و خلاصه نام وزارت از آن حامد و حقيقتش به علىّ بن عيسى تعلق داشت ، تا آنجا كه يكى از شعرا در اين باره گفت :

قل لابن عيسى قولة * يرضى بها ابن مجاهد

انت الوزير و انّما * سخروا بليحة حامد

جعلوه عندك سترة * لصلاح امر فاسد

مهما شككت فقل له : * كم واحد فى واحد

« اين سخن را كه باعث خشنودى ابن مجاهد است به علىّ بن عيسى بگو .

وزير تويى ، اين ريش حامد است كه به مسخره گرفته‌اند . وى را نزد تو نشانده‌اند تا پوششى براى تباهكاريها باشد . اگر شكّ دارى از او بپرس : حاصل يك در يك چه قدر است » ؟ حامد بن عبّاس همواره لباس سياه پوشيده در مسند وزارت مىنشست .

و علىّ بن عيسى بدون آنكه لباس سياه در بر داشته باشد و يا در زىّ وزرا درآيد مانند نايب و دستيار روبروى او قرار مىگرفت ، ليكن در حقيقت وزير او بود .

يكى از شعرا در اين باره گفته است :

اعجب من كلّ ما رأينا * انّ وزيرين فى بلاد

هذا سواد بلا وزير * و ذا وزير بلا سواد

« شگفت‌ترين چيزى كه مىبينيم اين است كه در يك مملكت دو نفر وزارت مىكنند . يكى را لباس سياه است بدون وزارت ، و ديگرى وزير است بدون لباس سياه » .

پس از چندى حامد عزل شد ، و مقتدر علىّ بن فرات را به وزارت برگزيد ، و حامد را تسليم او كرد . علىّ بن فرات نيز حامد را پنهانى به قتل رسانيد .

وزارت ابو القاسم عبيد اللّه بن محمد بن عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان :

دوران عبيد اللّه بن محمّد چندان طول نكشيد . و روشى كه قابل نقل و نوشتن باشد نداشت . در زمان